ถ้าถามผู้ออกแบบระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ในไทยว่า “หัวควันห่างกันได้กี่เมตร” “ต้องดังกี่ dB” หรือ “แบตเตอรี่ต้องอยู่ได้กี่ชั่วโมง” คำตอบเกือบทั้งหมดมาจากเล่มเดียวกัน คือ มาตรฐานระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ ของวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.) ฉบับปัจจุบันคือ วสท. 021002-24 (พ.ศ. 2567)
หน้านี้สรุปตัวเลขที่ใช้จริงหน้างาน เรียงตามลำดับงาน ตั้งแต่ประเภทอาคาร โซน หัวตรวจจับ ปุ่มแจ้งเหตุ เสียงและแสง ไฟสำรอง สายไฟ ไปจนถึงการตรวจรับ ทุกหัวข้อเริ่มด้วยกล่อง “สรุปสั้น” มีแผนภาพ 12 รูป และเครื่องมือ 10 ชิ้นให้ลองกรอกตัวเลข
เรื่องที่ถูกถามมากที่สุดตอนนี้คือ ระบบไร้สาย (LoRa / Ajax) ต้องแบ่งโซนแบบไหน คำตอบตามตัวบทอยู่ในหัวข้อ ระบบไร้สาย = Addressable
อ่านเร็ว 5 ข้อ
- กฎหมายบอกว่า “ต้องมี” · วสท. บอกว่า “ทำอย่างไร” อาคารไหนต้องมีระบบ ดูคู่มือกฎหมาย ส่วนวิธีออกแบบและตรวจรับ ใช้เล่ม วสท.
- โซน ระยะค้นหาไม่เกิน 30 ม. · โซนละไม่เกิน 1,000 ตร.ม. ในชั้นเดียวกัน · อาคารเกิน 500 ตร.ม. และสูงเกิน 3 ชั้น ต้องมีอย่างน้อยชั้นละ 1 โซน (ข้อ 3.2)
- Addressable ไม่ได้ถูกบังคับ เล่มไม่บังคับอาคารประเภทใดให้ใช้ และเกณฑ์โซนใช้เหมือนกันทุกระบบ
- ระบบไร้สาย อุปกรณ์ส่งรหัสประจำตัวรายตัว จึงเข้าลักษณะ addressable ตามนิยามข้อ 1.3.20 (การตีความ) ไม่ต้องเดินสายแยกวงจรโซนตามชั้น โซนตั้งในซอฟต์แวร์ แต่ยังต้องผ่านข้อ 3.2(5) และทดสอบหัวถึงตู้ไม่เกิน 10 วินาทีทุกจุด
- ตรวจรับ หัวถึงตู้ไม่เกิน 10 วินาที (30 วินาทีถ้าใช้การพิสูจน์สัญญาณ) · แบตสำรอง 24 ชม. + แจ้งเหตุ 15 นาที เผื่อ 125% · รับรองโดยวิศวกรไฟฟ้าหรือผู้ตรวจสอบตามกฎหมาย
ตัวเลขที่ใช้บ่อย สรุปหน้าเดียว
สรุปสั้น: ถ้าจำได้แค่หน้าเดียว ให้จำ 7 บรรทัดนี้ แต่ละบรรทัดมีรายละเอียดและเลขข้ออยู่ในหัวข้อของมัน
- โซน — ระยะค้นหาไม่เกิน 30 ม. · โซนละไม่เกิน 1,000 ตร.ม. (โล่งมองเห็นทั่ว 2,000 ตร.ม.) · อาคารเกิน 500 ตร.ม. และสูงเกิน 3 ชั้นต้องมีอย่างน้อยชั้นละ 1 โซน
- หัวควัน — ใช้ป้องกันชีวิต ระยะห่าง 9.10 ม. ใช้ได้ถึงเพดาน 10.50 ม. ห่างผนังไม่เกิน 4.50 ม. ห่างหัวจ่ายลมอย่างน้อย 1 ม. · หัวความร้อน ใช้ป้องกันทรัพย์สินเป็นหลัก
- ปุ่มแจ้งเหตุ — สูง 1.00–1.30 ม. ห่างวงกบประตูทางออกไม่เกิน 1.50 ม. เดินถึงไม่เกิน 30 ม. (พื้นที่โล่ง) / 45 ม. (ตามทางเดิน) หรือปุ่มห่างกันไม่เกิน 60 / 90 ม.
- เสียง — ดังกว่าเสียงแวดล้อมเฉลี่ย 15 dB(A) หรือดังกว่าเสียงแวดล้อมสูงสุด 5 dB(A) ในพื้นที่สาธารณะ อยู่ในช่วง 65–110 dB(A) · ห้องนอนวัดที่หมอนไม่ต่ำกว่า 75 dB(A)
- แบตเตอรี่ — สำรองสภาวะปกติ 24 ชม. แล้วแจ้งเหตุต่อได้อีก 15 นาที · คิดเผื่อ 125%
- สายไฟ — สายทนไฟต้องผ่านทั้งทนไฟ ก๊าซกรด และควัน (มอก. 2755/2757/2758 หรือ IEC ที่เทียบกัน) · ช่องเดินสายคาดแถบสีส้ม
- ตรวจรับ — รับรองโดยวิศวกรไฟฟ้าหรือผู้ตรวจสอบตามกฎหมาย · สัญญาณจากหัวถึงตู้ต้องไม่เกิน 10 วินาที (30 วินาทีถ้าใช้การพิสูจน์สัญญาณ)
ภาพรวม: เล่มนี้เป็นคู่มือวิธีทำที่ละเอียดถึงระดับมิลลิเมตร โครงคล้าย NFPA 72 แต่ปรับให้เข้ากับประเภทอาคารตามกฎหมายไทย (เทียบมาตรฐานต่างประเทศได้ในบทความ NFPA 72 vs EN 54)
ตัวเลขในบทความนี้อ้างจาก มาตรฐานระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ พ.ศ. 2567 (วสท. 021002-24) ประกาศใช้ 1 พ.ค. 2567 เลขข้อในวงเล็บเป็นเลขข้อในเล่มนี้ บทความนี้สรุปความ ไม่ได้คัดลอกตัวบท ก่อนใช้ในงานจริงให้เปิดข้อนั้นในเล่มยืนยันอีกครั้ง และยึดข้อกำหนดของผู้ออกแบบโครงการเป็นหลัก · แผนภาพทุกรูปวาดใหม่จากตัวเลขในเล่ม ไม่ใช่ภาพจากเล่ม · บนมือถือแตะที่รูปเพื่อเปิดภาพขนาดเต็มแล้วซูมได้
เครื่องมือ 10 ชิ้นให้ลองกรอกตัวเลข แทรกอยู่ในแต่ละหัวข้อ (ประเภทอาคาร จำลองการแจ้งเหตุ จำนวนโซน วางหัวตรวจจับ ความสูงเพดาน หัวลำแสง ปุ่มแจ้งเหตุ ความดัง แบตเตอรี่ และเช็กลิสต์ตรวจรับ) หรือเปิดรวมทั้งหมดในหน้าเดียว
มาตรฐานนี้ใช้กับอาคารแบบไหน
สรุปสั้น: ใช้กับอาคาร 9 กลุ่ม ตั้งแต่บ้านไปจนถึงอาคารสูงและโรงงาน ยกเว้นอาคารที่เกี่ยวกับวัตถุระเบิดหรือสารอันตราย ประเภทอาคารเป็นตัวกำหนดว่าต้องมีอุปกรณ์อะไร
มาตรฐานครอบคลุม การออกแบบ ติดตั้ง ตรวจสอบ ทดสอบ และบำรุงรักษา ระบบตรวจจับและแจ้งเหตุเพลิงไหม้อัตโนมัติ ใช้กับอาคาร 9 กลุ่ม (ข้อ 2.1.1)
- อาคารขนาดเล็ก · อาคารขนาดใหญ่ · อาคารขนาดใหญ่พิเศษ · อาคารสูง
- อาคารสาธารณะ · อาคารอยู่อาศัยรวม
- โรงงาน คลังสินค้า ศูนย์กระจายสินค้า
- บ้าน ห้องแถว ตึกแถว บ้านแถว บ้านแฝด
- สถานประกอบการตั้งแต่ 2 ชั้นขึ้นไป หรือมีพื้นที่ประกอบกิจการตั้งแต่ 300 ตร.ม.
อาคารที่ผลิต ใช้ หรือเก็บวัตถุระเบิด สารไวไฟ สารเคมี หรือสารกัมมันตรังสี อยู่นอกขอบเขต (ข้อ 2.1.2) ต้องใช้มาตรฐานเฉพาะทางและผู้เชี่ยวชาญประกอบ
| ประเภทอาคาร | นิยามในมาตรฐาน (ข้อ 1.3.28–1.3.31) |
|---|---|
| อาคารขนาดเล็ก | สูงไม่เกิน 15 ม. และพื้นที่ 500–2,000 ตร.ม. หรือ สูง 15–23 ม. และพื้นที่ไม่เกิน 1,000 ตร.ม. |
| อาคารขนาดใหญ่ | พื้นที่รวมเกิน 2,000 ตร.ม. หรือ สูง 15–23 ม. และพื้นที่ 1,000–2,000 ตร.ม. |
| อาคารขนาดใหญ่พิเศษ | พื้นที่รวมทุกชั้น หรือชั้นใดชั้นหนึ่ง ตั้งแต่ 10,000 ตร.ม. |
| อาคารสูง | สูงตั้งแต่ 23 ม. (วัดจากพื้นดินถึงพื้นดาดฟ้า) |
เข้าใจง่าย ๆ: ประเภทอาคารคือกุญแจดอกแรก เพราะเป็นตัวกำหนดว่าต้องมีอุปกรณ์อะไรบ้าง (หัวข้อส่วนประกอบขั้นต่ำ) ให้หาความสูงอาคารก่อน แล้วไล่ตามพื้นที่รวมทุกชั้น ช่องที่ตัดกันคือประเภทอาคารของคุณ
ส่วนคำถามว่าอาคารแบบไหน “ต้องมี” ระบบแจ้งเหตุตามกฎหมาย อ่านต่อในคู่มือกฎหมายระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้
ป้องกันชีวิต หรือป้องกันทรัพย์สิน: จุดเริ่มของการเลือกหัวตรวจจับ
สรุปสั้น: พื้นที่ที่คนนอนหรือใช้หนีไฟต้องใช้หัวควัน (หรือหัวผสมที่มีควัน) หัวความร้อนใช้ป้องกันทรัพย์สินเป็นหลัก
มาตรฐานแยกเป้าหมายการออกแบบเป็น 2 แบบ และเป้าหมายนี้เป็นตัวกำหนดชนิดหัวตรวจจับ
- พื้นที่ป้องกันชีวิต (ข้อ 2.2.3, 4.1.2) — ห้องนอน ห้องพักโรงแรม หอพัก คอนโด ห้องพักผู้ป่วย ทางเดินไปทางหนีไฟ โถงลิฟต์ บันไดหนีไฟแบบปิด ต้องใช้หัวตรวจจับควัน หรือหัวแบบผสมที่มีการตรวจจับควันด้วย
- พื้นที่ป้องกันทรัพย์สิน (ข้อ 2.2.4) — อาคารเก็บของมีค่า อาคารที่ไฟไหม้แล้วกระทบธุรกิจรุนแรง ห้องครัว ห้องไฟฟ้า ห้องแสดงสินค้า ใช้หัวตรวจจับที่เหมาะกับพื้นที่
ข้อ 5.1 เขียนไว้ว่า หัวตรวจจับความร้อนไม่ถือเป็นอุปกรณ์ป้องกันชีวิตที่เหมาะสม ใช้ป้องกันทรัพย์สินเป็นหลัก เหมาะกับพื้นที่ที่ไฟให้ควันน้อยแต่อุณหภูมิขึ้นเร็ว หรือมีฝุ่น ไอน้ำ ความชื้น ลมแรง เช่น ครัว
ดังนั้นการเอาหัวความร้อนไปติดในห้องนอนเพื่อลดเหตุหลอก ผิดมาตรฐานทันที เพราะข้อ 4.1.2 บังคับหัวควันในพื้นที่ป้องกันชีวิต ถ้าห้องนั้นมีปัญหาเหตุหลอก ทางที่มาตรฐานเปิดไว้คือหัวแบบผสมที่มีการตรวจจับควันด้วย
ห้องที่มาตรฐานยกตัวอย่างว่าต้องมีหัวตรวจจับเพิ่ม ได้แก่ ห้องเก็บของเกิน 12 ตร.ม. ห้องเก็บสารไวไฟ ช่องเปิดระหว่างชั้น (atrium ช่องลิฟต์) ปล่องดูดควันครัว ห้องเครื่องส่งลมเย็น ห้องเครื่องสูบน้ำดับเพลิง ห้องไฟฟ้า ห้องหม้อแปลง ห้องเครื่องลิฟต์ ศูนย์สั่งการดับเพลิง และพื้นที่หลบภัยชั่วคราว
ส่วนประกอบขั้นต่ำตามประเภทอาคาร
สรุปสั้น: ทุกอาคารเริ่มที่ 4 อย่าง คือ ตู้ควบคุม ปุ่มแจ้งเหตุ หัวตรวจจับ และอุปกรณ์แจ้งสัญญาณ อาคารยิ่งใหญ่หรือคนยิ่งมาก ยิ่งต้องเพิ่มแผงแสดงผล ระบบสื่อสารสองทาง และระบบประกาศ
| อาคาร | ส่วนประกอบขั้นต่ำ |
|---|---|
| บ้านและอาคารอยู่อาศัยที่เล็กกว่าอาคารขนาดเล็ก (ข้อ 2.3.1) | ควรพิจารณาให้มีระบบแจ้งเหตุ โดยใช้หัวตรวจจับควันที่มีเสียงในตัวได้ ทำงานด้วยแบตเตอรี่ที่ใช้งานได้ต่อเนื่อง และมีเสียงเตือนเป็นระยะเมื่อแบตใกล้หมด (ไม่กำหนดอายุแบตขั้นต่ำ) |
| อาคารขนาดเล็ก (ข้อ 2.3.2) | ตู้ควบคุม · ปุ่มแจ้งเหตุ · หัวตรวจจับอัตโนมัติ · อุปกรณ์แจ้งสัญญาณ (ชั้นเดียวที่ไม่ได้ใช้อยู่อาศัย ภายในโล่ง มองเห็นทั่วจากทางเข้า-ออก ไม่ต้องติดหัวตรวจจับอัตโนมัติได้) |
| อาคารสูง ใหญ่ ใหญ่พิเศษ สาธารณะ อยู่อาศัยรวม (ข้อ 2.3.3) | 4 รายการข้างบน + ระบบสื่อสารสองทาง (โทรศัพท์ฉุกเฉิน/วิทยุในอาคาร) + แผงแสดงผล · ห้องพักต้องบอกตำแหน่งหัวที่ทำงานได้ (addressable หรือไฟแสดงผลหน้าห้อง) |
| โรงงาน คลังสินค้า ศูนย์กระจายสินค้า (ข้อ 2.3.4) | ตู้ควบคุม · ปุ่มแจ้งเหตุ · หัวตรวจจับ · อุปกรณ์แจ้งสัญญาณ · แผงแสดงผล |
| อาคารสูง หรืออาคารที่มีคนตั้งแต่ 300 คน (ข้อ 2.3.5.1, 9.1(7)) | ต้องมีระบบประกาศฉุกเฉิน สั่งงานอัตโนมัติจากระบบแจ้งเหตุได้ รวมถึงในที่จอดรถของอาคารรวม เช่น ศูนย์การค้า · เครื่องขยายเสียงเผื่อกำลังขับอย่างน้อย 25% · เสียงประกาศกับเสียงเตือนห้ามซ้อนกันในพื้นที่เดียวกัน · สายลำโพงต้องตรวจคุมวงจร |
อาคารสูง ใหญ่ ใหญ่พิเศษ สาธารณะ และอยู่อาศัยรวม ต้องติดตั้งตู้ควบคุม แผงแสดงผล และแผงระบบสื่อสารฉุกเฉินไว้ในศูนย์สั่งการดับเพลิงที่ชั้นล่าง (ข้อ 2.4.1)
ห้องนี้ต้องมีขนาดไม่น้อยกว่า 16 ตร.ม. กั้นด้วยผนังและเพดานทนไฟไม่ต่ำกว่า 2 ชั่วโมง อยู่ระดับพื้นดินและมีประตูออกสู่ภายนอก หรืออยู่สูง/ต่ำกว่าชั้นพื้นดินได้ 1 ชั้นถ้ามีประตูเข้าบันไดหนีไฟหรือที่ปลอดภัยโดยตรง และต้องมีเจ้าหน้าที่ประจำห้องตลอดเวลา (ข้อ 1.3.24)
เข้าใจง่าย ๆ: ยิ่งอาคารใหญ่หรือคนมาก ระบบยิ่งต้องมีส่วนที่ช่วยเจ้าหน้าที่สั่งการ คือแผงแสดงผลที่บอกว่าไฟไหม้ตรงไหน ระบบสื่อสารสองทางระหว่างชั้นกับศูนย์สั่งการ และระบบประกาศที่บอกคนให้อพยพเป็นคำพูดได้
รูปแบบการแจ้งสัญญาณและการหน่วงเวลา
สรุปสั้น: หน่วงเพื่อตรวจสอบก่อนอพยพได้ แต่ทุกขั้นมีนาฬิกาจับเวลา รวมทุกขั้นไม่เกิน 10 นาที และเวลาหัวถึงตู้ต้องไม่เกิน 10 วินาที
- ขั้นตอนเดียว (single stage) — ดังทุกพื้นที่ทันที เหมาะกับอาคารขนาดเล็ก
- หลายขั้นตอน (multi stage) — แจ้งเจ้าหน้าที่ก่อน หรือแจ้งเฉพาะชั้นเกิดเหตุกับชั้นข้างเคียง (ข้อ 3.5(6): ชั้นต้นเพลิงและพื้นที่ข้างเคียง ชั้นเหนือขึ้นไป 1–2 ชั้น และชั้นล่าง 1 ชั้น) แล้วหน่วงเวลาก่อนอพยพทั้งอาคาร เหมาะกับอาคารสูงหรือคนมาก
- แจ้งเฉพาะเจ้าหน้าที่ (staff alarm) — สำหรับหอผู้ป่วยในโรงพยาบาล
เข้าใจง่าย ๆ: มาตรฐานยอมให้ “ตรวจสอบก่อนอพยพ” ได้ เพื่อไม่ต้องอพยพทั้งอาคารทุกครั้งที่มีเหตุหลอก แต่ถ้าไม่มีใครจัดการทันเวลา หรือมีหัวอื่นทำงานเพิ่ม ระบบต้องประกาศอพยพเอง ส่วนอาคารสูงอพยพทีละส่วนได้ โดยแจ้งชั้นที่เสี่ยงที่สุดก่อน
ตัวเลขที่ต้องจำ (ข้อ 2.2.5, 8.6 และ 10.2.1(7))
| กลไก | เงื่อนไขในมาตรฐาน |
|---|---|
| Positive Alarm Sequence | กดรับทราบที่ตู้ภายใน 15 วินาที แล้วต้องตรวจสอบและรีเซ็ตให้ได้ภายใน 180 วินาที ไม่ทันหรือมีหัวอื่นทำงานเพิ่ม ระบบเข้าขั้นอพยพเอง |
| Pre-signal | หน่วงได้นานกว่า 1 นาที |
| เวลาหน่วงรวมทุกขั้น | ไม่เกิน 10 นาที |
| การพิสูจน์สัญญาณ (alarm verification) | หัวควันในโซนเดียวกันต้องเริ่มสัญญาณ 2 ครั้งห่างกันไม่เกิน 60 วินาที · ห้ามใช้กับปุ่มแจ้งเหตุ หัวความร้อน หัวเปลวไฟ หัวที่สั่งระบบดับเพลิง พื้นที่เสี่ยงสูง หัวสุ่มอากาศ หัวลำแสง หัวภาพวิดีโอ และหัว CO |
| เวลาตอบสนองหัวถึงตู้ (ตรวจรับ) | ไม่เกิน 10 วินาที หรือ 30 วินาที เมื่อใช้การพิสูจน์สัญญาณ (ข้อ 10.2.1(7)) |
ข้อสังเกต: ข้อ 8.6 ยอมให้รอสัญญาณครั้งที่สองได้ถึง 60 วินาที แต่ข้อ 10.2.1(7) ให้เวลาตอบสนองรวมเพียง 30 วินาทีเมื่อใช้การพิสูจน์สัญญาณ ถ้าจะเปิดใช้ ให้ตั้งเวลารอให้ผ่านทั้งสองข้อ
เทียบกับ NFPA 72 และ EN 54-2 อ่านต่อในหน่วงสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ได้นานเท่าไร?
การแบ่งโซนตรวจจับ
สรุปสั้น: เมื่อสัญญาณเข้า ต้องรู้ทันทีว่าต้องไปที่ไหน โซนจึงคุมทั้งพื้นที่ (ไม่เกิน 1,000 ตร.ม.) และระยะเดินค้นหา (ไม่เกิน 30 ม.) เกณฑ์นี้ใช้กับทุกชนิดระบบ
หลักคิดของโซนคือ เมื่อสัญญาณเข้า ต้องรู้ทันทีว่าไปที่ไหน มาตรฐานจึงคุมทั้งขนาดพื้นที่และระยะเดินค้นหา (ข้อ 3.1–3.2)
| เกณฑ์ | ค่า |
|---|---|
| ระยะค้นหา (เดินจากทางเข้าโซนจนรู้ว่าต้นเพลิงอยู่ไหน) | ไม่เกิน 30 ม. (3.2(1)) |
| พื้นที่ต่อโซน ในชั้นเดียวกัน | ไม่เกิน 1,000 ตร.ม. (3.2(2)) |
| พื้นที่โล่งมองเห็นกันตลอด | ไม่เกิน 2,000 ตร.ม. (3.2(3)) |
| อาคารทั้งหลังไม่เกิน 500 ตร.ม. | ใช้โซนเดียวได้ แม้มีหลายชั้น (3.2(4)) |
| อาคารเกิน 500 ตร.ม. และสูงเกิน 3 ชั้น | อย่างน้อยชั้นละ 1 โซน และทุกโซนยังต้องผ่านเกณฑ์ 30 ม. / 1,000 ตร.ม. (3.2(5)) |
| ห้องบันไดหนีไฟ | หัวควันทุกชั้นและสวิตช์แจ้งเหตุในห้องบันได ต้องอยู่โซนเดียวกัน (3.2(8)) |
| พื้นที่ที่ต้องแยกโซนอิสระ | โถงลิฟต์ดับเพลิง ทางหนีไฟ บันไดหนีไฟ เหนือฝ้า/ใต้พื้นยกที่มีบริภัณฑ์ไฟฟ้า ห้องไฟฟ้าหลัก ห้องเครื่องจักร ห้องเก็บสารไวไฟ ครัว ห้องซักรีด (3.1(5)) |
โซนต้องแบ่งตามแนวผนังทนไฟ หนึ่งโซนคลุมหลายห้องทนไฟได้ถ้าระยะค้นหาไม่เกิน แต่ ห้ามแบ่งให้โซนเดียวคลุมแค่บางส่วนของหลายห้องทนไฟ (3.1(4))
ระบบสามัญ (conventional) เดินสายได้ 2 แบบ คือ Class B (2 สาย มีตัวปิดปลายสาย) และ Class A (4 สาย ตรวจคุมวงจรในตู้) (ข้อ 3.3)
ระบบระบุตำแหน่ง (addressable) มีเพดานต่อวงจร SLC ดังนี้ (ข้อ 3.4)
- ระบบที่มีวงจร SLC มากกว่าหนึ่งวงจร: แต่ละวงจรครอบคลุมไม่เกิน 10 ชั้น และพื้นที่ตรวจจับรวมไม่เกิน 20,000 ตร.ม.
- อุปกรณ์ไม่เกิน 1,000 ชุดต่อวงจร และต้องมี isolator คั่นทุก 250 ชุด
- วงจรหนึ่งเสีย (ขาด ลัดวงจร ลงดิน) ต้องไม่กระทบวงจรอื่น · วงจรที่วิ่งหลายอาคารต้องมี isolator ทุกอาคาร และลัดวงจรครั้งเดียวต้องไม่ทำให้อุปกรณ์หยุดเกิน 250 ชุดหรือเกินหนึ่งอาคาร
Conventional กับ Addressable แบ่งโซนต่างกันไหม เกณฑ์โซนข้างบนใช้เหมือนกันทั้งสองระบบ ข้อ 3.4 แค่เพิ่มกติกาวงจร SLC และเล่มไม่ได้บังคับอาคารประเภทใดให้ใช้ Addressable
จุดที่ต่างจริงคือห้องพัก โรงแรม โรงพยาบาล คอนโด หอพัก ที่ต้องบอกได้ว่าหัวห้องไหนทำงาน ใช้ระบบระบุตำแหน่งได้ หรือติดไฟแสดงผลหน้าห้อง (RIL) ก็ได้ (2.3.3.1) ส่วน Conventional ต้องห้องละโซน หรือ RIL ทุกห้อง (4.2.9(2)) — ดูภาพเทียบ 4 แบบใน อาคารที่มีห้องพัก
ระบบไร้สายซึ่งอุปกรณ์ระบุตัวเองได้รายตัว ใช้หลักเดียวกับ Addressable อ่านต่อในหัวข้อถัดไป ระบบไร้สาย = Addressable
ระบบไร้สาย (LoRa / Ajax) = Addressable: จัดโซนตามจุด ไม่ต้องเดินสายแยกโซนตามชั้น
สรุปสั้น: อุปกรณ์ไร้สายแต่ละตัวส่งรหัสประจำตัวของตัวเอง จึงเข้าลักษณะระบบระบุตำแหน่งได้ (addressable) ตามนิยามข้อ 1.3.20 โซนจึงเป็นการตั้งค่าในซอฟต์แวร์ ไม่ใช่สายวงจรแยกต่อชั้น แต่จำนวนโซนยังต้องผ่านข้อ 3.2 เหมือนทุกระบบ
ในระบบ Conventional “โซน” คือสายหนึ่งวงจรที่เดินจากตู้ไปหาหัวกลุ่มหนึ่ง อยากได้กี่โซนก็ต้องเดินสายกี่วงจร อาคารหลายชั้นจึงมักเดินสายแยกชั้นละวงจร
ระบบไร้สายไม่มีสายวงจรโซน อุปกรณ์ทุกตัวบอกตัวตนของตัวเองให้ตู้หรือ Gateway รู้ การแบ่งโซนจึงย้ายจาก “งานเดินสาย” มาเป็น “งานตั้งค่า” หัวข้อนี้อธิบายว่าเล่ม วสท. พูดถึงเรื่องนี้แค่ไหน อะไรได้ตามตัวบท อะไรเป็นการตีความ และอะไรยังต้องทำเหมือนระบบสาย
วสท. ไม่มีบทเรื่องไร้สาย: ไม่อนุญาต และไม่ห้าม
เราค้นทั้งเล่ม วสท. 021002-24 แล้ว ไม่พบข้อกำหนดเรื่องอุปกรณ์หรือเส้นทางสัญญาณไร้สายเลย ทั้งในแง่อนุญาตและในแง่ห้าม คำว่า “วิทยุ” ในเล่มหมายถึงวิทยุสื่อสารของเจ้าหน้าที่ในระบบสื่อสารสองทาง (ข้อ 2.3.3) ไม่ใช่วิทยุของหัวตรวจจับ
อีกเรื่องที่ต้องรู้: หน้าขอบเขตความรับผิดของเล่มระบุว่า วสท. ไม่ได้รับรอง ตรวจสอบ หรือทดสอบผลิตภัณฑ์ จึงไม่มีอุปกรณ์ยี่ห้อใด “ได้รับรอง วสท.” บทนำให้ผู้เกี่ยวข้องเลือกอุปกรณ์ที่มีมาตรฐานสากลรับรอง โดยสมรรถนะต้องไม่ต่ำกว่าที่มาตรฐานกำหนด การยอมรับระบบไร้สายในแต่ละโครงการจึงขึ้นกับผู้ออกแบบและผู้ตรวจของโครงการนั้น
ข้อในเล่มที่ผู้ออกแบบมักใช้อ้างเมื่อเสนอระบบไร้สาย
| ข้อ | ใจความ (ถอดความ) | ใช้กับระบบไร้สายได้แค่ไหน |
|---|---|---|
| 2.3.1 | อาคารอยู่อาศัยที่เล็กกว่าอาคารขนาดเล็ก ใช้หัวควันที่มีเสียงในตัว ทำงานด้วยแบตเตอรี่ และเตือนเมื่อแบตใกล้หมด | ยอมรับอุปกรณ์ใช้แบตเตอรี่ไว้ตรง ๆ สำหรับอาคารกลุ่มนี้ แต่ไม่ได้พูดถึงการเชื่อมต่อไร้สาย |
| 8.1 หมายเหตุ | ส่วนที่มาตรฐานไม่ได้ระบุ ให้ทำตามผู้ผลิต | ใช้คู่มือผู้ผลิตเป็นเกณฑ์ติดตั้งในส่วนที่เล่มไม่ได้กำหนด |
| 8.11.2.3 | ยอมให้ใช้วิธีเดินสายสื่อสารแบบอื่น เช่น สายใยแก้ว ถ้าความสามารถเทียบเท่าที่มาตรฐานกำหนด | ข้อนี้เขียนถึงสายชนิดอื่น ไม่ได้พูดถึงไร้สาย ใช้ได้แค่เป็นหลัก “ความสามารถเทียบเท่า” ห้ามอ้างว่าข้อนี้อนุญาตระบบไร้สาย |
| ภาคผนวก ฉ | ตารางความถี่ตรวจสอบ มีรายการทดสอบแบตเตอรี่แห้งปฐมภูมิ | มีรายการทดสอบแบตชนิดไม่ชาร์จไว้แล้ว แต่ภาคผนวกเป็นข้อมูลประกอบ ไม่ใช่ข้อบังคับ |
คำว่า “เทียบเท่า” ไม่มีตัวเลขในเล่ม วสท. วิธีที่ผู้ออกแบบใช้จริงคือยืมเกณฑ์จากมาตรฐานที่เขียนเรื่องไร้สายไว้แล้ว ได้แก่ EN 54-25 (ยุโรป) และ NFPA 72 บท 23.16 (อเมริกา) ดูตารางในหัวข้อข้อควรระวัง
หมายเหตุ: วสท. ไม่ได้พูดถึงคลื่นความถี่เลย การตรวจว่าอุปกรณ์ใช้คลื่นที่ได้รับอนุญาตในไทย (กสทช.) เป็นอีกเรื่องที่ต้องเช็กแยก
ทำไมระบบไร้สายจึงเข้าลักษณะ Addressable
ข้อ 1.3.20 นิยาม ระบบที่สามารถระบุตำแหน่งได้ (addressable system) ว่าเป็นระบบที่ระบุตัวตนของแต่ละอุปกรณ์ได้ และอุปกรณ์ต้องเป็นชนิดที่ระบุตัวเองได้
อุปกรณ์ไร้สายอย่าง Hikvision LoRa และ Ajax EN54 ส่งรหัสประจำตัวรายตัว และจอแสดงได้ว่าอุปกรณ์ตัวไหนทำงาน จึงเข้าลักษณะตามนิยามนี้ ข้อนี้เป็นการตีความของเรา เพราะเล่มไม่มีข้อที่เขียนถึงไร้สาย ควรยืนยันกับผู้ออกแบบหรือผู้ตรวจของโครงการ
เมื่อเป็น addressable สิ่งที่ได้ตามตัวบท
| ข้อ | ระบบสามัญ (Conventional) | ระบบระบุตำแหน่งได้ |
|---|---|---|
| 1.3.6 ไฟแสดงผลระยะไกล (RIL) | ใช้ RIL บอกว่าหัวในพื้นที่ปิดทำงาน | นิยาม RIL ยกเว้นไว้เมื่อหัวเป็นแบบระบุตำแหน่งได้ |
| 2.3.3.1 ห้องพัก (โรงแรม รพ. อาคารอยู่อาศัยรวม หอพัก) | ใช้ RIL ต่อกับหัวในห้อง | ใช้หัวที่ระบุตำแหน่งได้แทนได้ |
| 4.2.2.2 หัวในพื้นที่ปิด | ต้องติด RIL | ยกเว้นได้ ถ้าพื้นที่ปิดนั้นเข้าถึงได้สะดวก |
| 4.2.8 / 4.2.9(2) พื้นที่หวงห้าม · ห้องพักเดี่ยว | ต้องแยกโซน หรือติด RIL หน้าทุกห้อง | สองข้อนี้เขียน “สำหรับระบบสามัญ” จึงไม่บังคับ |
สิ่งที่ไม่ได้: การเป็น addressable ไม่ได้ยกเว้นการแบ่งโซน ภาค 3 ใช้คำว่าโซนตรวจจับกับทุกระบบ และเล่มไม่ได้บอกว่าการแสดงตำแหน่งรายจุดบนจอทำให้เกณฑ์ระยะค้นหา 30 ม. หมดความหมาย
โซนคือการตั้งค่าในซอฟต์แวร์ จัดตามจุด
นี่คือข้อได้เปรียบที่เห็นชัดที่สุดของระบบไร้สายในอาคารหลายชั้น
- ไม่ต้องเดินสายแยกวงจรต่อโซนหรือต่อชั้น อุปกรณ์แต่ละจุดเลือกโซนได้ในซอฟต์แวร์ ย้ายโซนภายหลังก็ไม่ต้องรื้อสาย
- Hub / Gateway หนึ่งชุดครอบหลายชั้นได้ ตามระยะสัญญาณที่วัดจริง เป็นตรรกะเดียวกับข้อ 3.4(1)(ก) ที่ให้วงจร SLC ของ addressable แบบสายครอบได้ถึง 10 ชั้น / 20,000 ตร.ม. คือ “วงจร” หรือ “ตัวรับสัญญาณ” ไม่ใช่ “โซน” (ข้อ 3.4 เขียนถึงวงจรสาย ใช้กับไร้สายได้แค่เป็นหลักเทียบ)
- แต่จำนวนโซนที่ตั้งยังต้องผ่านข้อ 3.1–3.2 ตามตารางนี้
| กรณี | ต้องตั้งโซนอย่างไร | ข้อ |
|---|---|---|
| อาคารทั้งหลังไม่เกิน 500 ตร.ม. | โซนเดียวได้ แม้มีหลายชั้น | 3.2(4) |
| อาคารเกิน 500 ตร.ม. และสูงเกิน 3 ชั้น | อย่างน้อยชั้นละ 1 โซน และแต่ละโซนยังต้องไม่เกิน 1,000 ตร.ม. / ค้นหาไม่เกิน 30 ม. | 3.2(5) |
| อาคารเกิน 500 ตร.ม. แต่ไม่เกิน 3 ชั้น | เล่มไม่ได้เขียนบังคับชั้นละโซนตรง ๆ แต่ยังต้องไม่เกิน 1,000 ตร.ม. ต่อโซนในชั้นเดียวกัน และค้นหาไม่เกิน 30 ม. · เราแนะนำให้ตั้งชั้นละโซน | 3.2(1), 3.2(2) |
| ห้องบันไดหนีไฟ | หัวทุกชั้นในห้องบันไดเป็นโซนเดียวกัน | 3.2(8) |
| ห้องไฟฟ้าหลัก ห้องเครื่อง ครัว เหนือฝ้าที่มีบริภัณฑ์ไฟฟ้า ฯลฯ | แยกเป็นโซนอิสระ | 3.1(5) |
แต่ละระบบตั้งโซนอย่างไร
- Ajax EN54 — ทุกอุปกรณ์เลือก 2 อย่างตอนเพิ่มเข้าระบบ คือ Room (บอกตำแหน่ง) และ Fire zone (1 ใน 40 โซนต่อ Hub) Room กับ Fire zone ไม่ต้องตรงกัน (รายละเอียดในAjax EN54 Fire Zone)
- Hikvision LoRa — Gateway ไม่มีเมนูโซน จึงใส่รหัสโซนนำหน้าชื่ออุปกรณ์ เช่น “Z05-ชั้น3-ห้อง312” แล้วใช้ผังบน Fire Workstation ประกอบ ถ้าต่อเข้าตู้เดิมผ่าน relay ตู้เดิมจะเห็นได้แค่ 2 ช่องต่อ Gateway (รายละเอียดในHikvision LoRa ออกแบบร่วมกับ Fire Workstation)
- เสียงเตือน — การจับกลุ่ม Sounder ให้ดังพร้อมกันยังต้องทำตามโซนแจ้งสัญญาณในข้อ 3.5 (แบ่งตามผนังทนไฟ พื้นที่แจ้งขั้นตอนเดียวต้องดังพร้อมกันทั้งหมด)
ตัวอย่าง: อาคาร 3 ชั้น กับอาคาร 8 ชั้น (ตัวเลขพื้นที่เป็นตัวอย่างสมมติ)
| หัวข้อ | สำนักงาน 3 ชั้น ชั้นละ 600 ตร.ม. (รวม 1,800 ตร.ม.) | อาคาร 8 ชั้น ชั้นละ 800 ตร.ม. (รวม 6,400 ตร.ม.) |
|---|---|---|
| เข้าข้อไหน | เกิน 500 ตร.ม. แต่ไม่เกิน 3 ชั้น → 3.2(5) ไม่เข้า | เกิน 500 ตร.ม. และเกิน 3 ชั้น → เข้า 3.2(5) |
| โซนขั้นต่ำ | เล่มไม่บังคับชั้นละโซนตรง ๆ แต่ละชั้น 600 ตร.ม. ไม่เกิน 1,000 ตร.ม. · แนะนำ 3 โซน (ชั้นละ 1) + บันไดหนีไฟที่ติดหัว บันไดละ 1 โซน + โซนอิสระของห้องไฟฟ้า | อย่างน้อย 8 โซน (ชั้นละ 1) ถ้าชั้นไหนเดินค้นหาเกิน 30 ม. ต้องแบ่งชั้นนั้นเพิ่ม + บันไดละ 1 โซน + โซนอิสระ |
| Conventional ต้องทำ | เดินสายโซนแยกอย่างน้อย 3 วงจรกลับตู้ + วงจรบันได + วงจรโซนอิสระ | เดินสายโซนแยกอย่างน้อย 8 วงจรขึ้นช่องท่อ (ถ้าช่องแนวดิ่งไม่ปิดล้อมทนไฟ ต้องใช้สายทนไฟ ข้อ 8.11.2.4) |
| ระบบไร้สายทำ | Hub / Gateway ชุดเดียวอาจครอบทั้ง 3 ชั้นถ้าผลวัดสัญญาณผ่าน ตั้งโซนชั้น 1–3 + บันได + ห้องไฟฟ้าในซอฟต์แวร์ ไม่เพิ่มสาย | ใช้ Hub / Gateway หลายชุด แต่ละชุดครอบช่วงชั้นตามผลวัดสัญญาณและความจุ ตั้งโซนชั้น 1–8 ในซอฟต์แวร์ · โซนชั้นแต่ละโซนต้องอยู่ในชั้นของตัวเอง แม้ Gateway จะครอบหลายชั้น |
| ส่วนอื่นที่ต้องมี | ถ้าสูงไม่เกิน 15 ม. เป็นอาคารขนาดเล็ก ใช้ 4 รายการขั้นต่ำ (2.3.2) | พื้นที่เกิน 2,000 ตร.ม. เป็นอาคารขนาดใหญ่ (ถ้าสูงตั้งแต่ 23 ม. เป็นอาคารสูง) ต้องเพิ่มแผงแสดงผลและระบบสื่อสารสองทาง (2.3.3) · อาคารสูงหรือคนตั้งแต่ 300 คน ต้องมีระบบประกาศ (9.1(7)) ระบบไร้สายไม่มีส่วนนี้ในตัว ต้องทำแยก |
ข้อควรระวัง: สิ่งที่ระบบไร้สายยังต้องทำเหมือนระบบสาย
อย่าข้าม 4 ข้อนี้
- 3.2(5) โซนรายชั้น — อาคารเกิน 500 ตร.ม. และสูงเกิน 3 ชั้น ต้องตั้งโซนในซอฟต์แวร์อย่างน้อยชั้นละ 1 โซน ห้ามใช้เหตุผลว่า “ระบุรายจุดแล้ว” เพื่อรวมหลายชั้นเป็นโซนเดียว ถ้าจะเสนอแบบนั้น ต้องได้ความเห็นชอบเป็นลายลักษณ์อักษรจากผู้ตรวจหรือวิศวกรผู้รับรอง
- 10.2.1(7) ไม่เกิน 10 วินาที — วัดจากหัวทำงานจนจุดที่บันทึกเหตุ (30 วินาทีถ้าใช้การพิสูจน์สัญญาณ) ทุกจุด ถ้าส่งผ่าน relay เข้าตู้เดิม ให้วัดถึงตู้ FACP · จับเวลาทุกจุดตอนส่งมอบ ถ้าจุดไหนเกิน ให้ปรับตำแหน่ง Gateway แล้วทดสอบซ้ำ
- 8.2 ไฟสำรองที่ Gateway / Hub — ข้อ 8.2 เขียนถึงแหล่งจ่ายไฟของแผงควบคุม จึงใช้กับ Gateway / Hub ในฐานะแผง: ไฟหลัก + แบตสำรอง 24 ชม. แล้วแจ้งเหตุต่อ 15 นาที แบตใหม่ไม่ต่ำกว่า 125% ของค่าที่คำนวณ · Gateway หรือ Sounder ที่ติดห่างแผงและใช้ไฟ AC ต้องมีชุดจ่ายไฟเสริมที่ตรวจคุมได้พร้อมแบต (เทียบข้อ 8.2.8 ตีความ) · แบตในตัวหัวตรวจจับไร้สาย เล่มไม่ได้พูดถึง
- 8.11.2.3 ความเทียบเท่า — ข้อนี้ยอมรับวิธีเดินสายแบบอื่นที่ “ความสามารถเทียบเท่า” (ตัวอย่างคือสายใยแก้ว) ไม่ได้พูดถึงไร้สาย ต้องแสดงหลักฐาน เช่น ใบรับรอง EN 54-25 หรือตารางเทียบ NFPA 72 บท 23.16 และให้ผู้ออกแบบยอมรับตั้งแต่ขั้นออกแบบ
ข้ออื่นที่ใช้เหมือนระบบสาย
- การตรวจคุม — ทุกวงจรต้องตรวจคุม (3.3, 8.11.5(1)) สิ่งที่เทียบได้ในไร้สายคือการแจ้งเมื่ออุปกรณ์ขาดการติดต่อหรือถูกถอด (ตีความ)
- การพิสูจน์สัญญาณ — สัญญาณ 2 ครั้งในโซนเดียวกันภายใน 60 วินาที ใช้ได้เฉพาะหัวควัน ห้ามใช้กับปุ่มแจ้งเหตุ (8.6) ระบบที่ตั้งเวลารอนานกว่านี้ได้ ต้องตั้งให้ไม่เกิน 60 วินาที
- แผงแสดงผล — แผงต้องแสดงพื้นที่หรือตำแหน่งที่เริ่มสัญญาณ (1.3.12) และติดที่ทางเข้าหลักหรือห้องควบคุม (8.4) เล่มไม่ได้พูดถึงแอปมือถือ ควรมีจอแสดงผลติดตายที่ทางเข้าหลักหรือศูนย์สั่งการ แล้วใช้มือถือเป็นส่วนเสริม (ตีความ)
- ต่อเข้าระบบเดิม — ต้องทดสอบทั้งระบบหลังต่อ และตรวจว่าใช้ร่วมกันได้ (8.3)
| หัวข้อ | วสท. 021002-24 | EN 54-25 | NFPA 72 บท 23.16 |
|---|---|---|---|
| การรับรองอุปกรณ์ | ไม่มีเกณฑ์รับรองเฉพาะ · บทนำให้เลือกอุปกรณ์ที่มีมาตรฐานสากลรับรอง · วสท. ไม่รับรองผลิตภัณฑ์ | อุปกรณ์วิทยุต้องผ่านพาร์ตของตัวเองด้วย เช่น หัวควัน EN 54-7 ปุ่ม EN 54-11 | ต้อง listed สำหรับงานนี้โดยเฉพาะ |
| เวลาเหตุเพลิงไหม้ | หัว → แผงบันทึกเหตุ ≤ 10 วินาที (30 วินาทีถ้าใช้การพิสูจน์สัญญาณ) ข้อ 10.2.1(7) | (EN 54-2) ≤ 10 วินาที · ห้ามข้อความเหตุสูญหาย | ≤ 10 วินาที · ส่งซ้ำทุก ≤ 60 วินาที · เหตุเพลิงไหม้มีลำดับความสำคัญสูงสุด |
| การขาดการติดต่อ | ไม่กำหนดตัวเลข | ตรวจพบ < 300 วินาที | แจ้งขัดข้องภายใน 200 วินาที |
| แบตเตอรี่อุปกรณ์ | ไม่กำหนดอายุ (2.3.1 ให้ใช้งานต่อเนื่องและเตือนแบตใกล้หมด) | ≥ 36 เดือน | ≥ 1 ปี · เตือนแบตอ่อนเมื่อเหลือ 7 วัน |
| แบตสำรองตู้ควบคุม | 24 ชม. + แจ้งเหตุ 15 นาที · เผื่อ 125% (8.2.4) | (EN 54-4) ตามข้อกำหนดประเทศ | (บทที่ 10) 24 ชม. + 5 นาที โดยทั่วไป |
| ถอดอุปกรณ์ออก | ต้องแจ้งเตือนที่ตู้ (8.11.5) | ต้องแจ้งเป็นเหตุขัดข้อง | ต้องแจ้งทันที |
ร่าง วสท. ปี 2561 เคยกำหนดเวลาหัวถึงตู้ 6 วินาที แต่ วสท. 021002-24 กำหนด 10 วินาที เท่ากับยุโรปและอเมริกา ความต่างคือ วสท. ใช้ตัวเลขนี้เป็นเกณฑ์ตรวจรับหน้างาน อุปกรณ์ที่ผ่าน EN 54-25 จึงยังต้องทดสอบเวลาตอบสนองทุกจุดและบันทึกผลไว้ในเอกสารส่งมอบ
เทียบ Conventional · Addressable (สาย) · ไร้สาย (LoRa / Ajax)
| หัวข้อ | Conventional | Addressable แบบสาย | ไร้สาย (LoRa / Ajax) |
|---|---|---|---|
| หน่วยที่แจ้งตำแหน่ง | รายโซน (รู้ว่าโซนไหน ไม่รู้ว่าหัวไหน) | รายอุปกรณ์ (1.3.20) | รายอุปกรณ์ เข้าลักษณะ 1.3.20 (ตีความ) |
| การเดินสายโซน | 1 โซน = 1 วงจรสาย Class B / A (3.3) | วงจร SLC เดียวคร่อมหลายโซนได้ · เมื่อมีมากกว่า 1 วงจร แต่ละวงจรไม่เกิน 10 ชั้น / 20,000 ตร.ม. · ไม่เกิน 1,000 ชุด isolator ทุก 250 (3.4) · โซนตั้งที่แผง | ไม่มีสายวงจรโซน · Hub / Gateway ครอบหลายชั้นได้ตามผลวัดสัญญาณ · โซนตั้งในซอฟต์แวร์ |
| โซนข้ามชั้น | เฉพาะข้อยกเว้น 3.2(4) อาคารรวมไม่เกิน 500 ตร.ม. และบันไดหนีไฟ 3.2(8) | เหมือน Conventional (ข้อ 3.2 ไม่แยกชนิดระบบ) | เหมือน Conventional · ตั้งชั้นละโซนเมื่อเข้า 3.2(5) |
| ทางลัด RIL (ห้องพัก / พื้นที่ปิด) | ต้อง RIL หรือห้องละโซน (4.2.2.2, 4.2.9(2)) | ไม่ต้อง RIL (1.3.6, 2.3.3.1, 4.2.2.2) | เหมือน Addressable (ตีความ) |
| ข้อที่ยังต้องทำ | ภาค 3 ทั้งหมด · 8.2 · 10.2.1 | เหมือนกัน + กติกา SLC 3.4 | เหมือนกัน + พิสูจน์ ≤ 10 วินาทีทุกจุด · ไฟสำรองที่ Gateway / Hub · แจ้งขาดการติดต่อ · ความเทียบเท่า 8.11.2.3 · ระบบสื่อสาร/ประกาศแยก |
Ajax EN54 กับ Hikvision LoRa เทียบทีละข้อ — ✓ ทำได้ตามข้อมูลผู้ผลิต · △ ทำได้ถ้าออกแบบหรือทดสอบเพิ่ม · ✗ ยังไม่เป็นไปตามข้อกำหนดตามตัวอักษร ผลเป็นการประเมินของเราจากเอกสารผู้ผลิต ณ ต.ค. 2569 ผู้ตัดสินสุดท้ายคือผู้ออกแบบและผู้ตรวจของโครงการ
| ข้อกำหนด วสท. | Ajax EN54 | Hikvision LoRa |
|---|---|---|
| อุปกรณ์มีมาตรฐานรับรอง (บทนำ, 8.1) | ✓ แต่ละอุปกรณ์มีใบรับรองตามพาร์ต EN 54 ของตัวเอง + EN 54-25 (ตรวจรายการจาก DoP ของรุ่นที่ส่งจริง) | ✗ datasheet รุ่นปัจจุบันไม่ระบุมาตรฐานระบบแจ้งเหตุ ผู้ออกแบบต้องยอมรับเป็นกรณีไป |
| ตู้ควบคุม (2.3.2–2.3.4) | ✓ Fire Hub เป็นตู้ควบคุมตาม EN 54-2 / EN 54-4 | △ Gateway รวมสัญญาณและสั่งออดได้ แต่ไม่ได้รับรองเป็นตู้ควบคุม |
| ระบุตำแหน่งห้องพัก (2.3.3.1) | ✓ รายอุปกรณ์ (Room + Fire zone) | ✓ รายอุปกรณ์ด้วยชื่อ + ผังบน Workstation |
| โซน 30 ม. / 1,000 ตร.ม. / ชั้นละโซน (3.2) | ✓ ตั้ง Fire zone ได้ 40 โซนต่อ Hub | △ ไม่มีเมนูโซน ต้องตั้งโซนด้วยรหัสนำหน้าชื่ออุปกรณ์ + ผัง Workstation และยังต้องผ่าน 3.2 ครบ |
| ความจุ (เทียบ 3.4) | ✓ 200 อุปกรณ์ต่อ Hub อุปกรณ์เสียตัวเดียวไม่กระทบตัวอื่น | ✓ ตามสเปก 128 อุปกรณ์ต่อ Gateway · จำนวนที่ใช้จริงขึ้นกับผลวัดสัญญาณหน้างาน |
| การตรวจคุม (3.3, 8.11.5) | ✓ ตั้งรอบตรวจการติดต่อได้ ตรวจพบเร็วสุด 36 วินาที · ถอดอุปกรณ์แจ้ง tamper | △ แจ้งขาดการติดต่อและ tamper ได้ แต่ผู้ผลิตไม่เปิดเผยรอบเวลา ต้องวัดเองตอนส่งมอบ |
| หัวถึงตู้ ≤ 10 วินาที (10.2.1(7)) | △ ผู้ผลิตระบุปุ่มกด → ออด 3 วินาที ต้องทดสอบทุกจุดหน้างาน | △ ต้องจับเวลาทุกจุดตอนส่งมอบ |
| แบตสำรองตู้ 24 ชม. + 15 นาที (8.2.4) | ✓ แบตในตัว 24 หรือ 72 ชม. ตาม EN 54-4 | △ Gateway ใช้ไฟหลัก + แบตสำรองในตัว · ตรวจค่าตาม datasheet รุ่นที่ใช้ |
| เสียง 65–110 dB(A) ดัง ≥ 60 วินาที ซิงก์ในโซน (9.1) | ✓ ออด EN 54-3 / ไฟ EN 54-23 · △ ยืนยันการซิงก์เมื่อใช้หลายตัวในห้องเดียว | ✓ ออด 75–100 dB @3 ม. หัวควันมีเสียงในตัว · △ ไม่มีข้อมูลการซิงก์ |
| การพิสูจน์สัญญาณ ≤ 60 วินาที (8.6) | △ coincidence detection ของ Ajax ตั้งเวลารอได้ถึง 5 นาที ต้องตั้งให้ไม่เกิน 60 วินาที ใช้เฉพาะหัวควัน และให้ปุ่มกดอยู่คนละโซน | ✓ แจ้งเหตุทันที ไม่มีการหน่วง |
| สั่งระบบอื่นผ่านแผงต่อร่วม (2.5) | △ ใช้ I/O Module (EN 54-18) เดินสายตรวจคุม + ทนไฟถึงปลายทาง | △ relay 2 ช่องที่ Gateway ไม่มีการตรวจคุมสาย |
| สายทนไฟวงจรแจ้งสัญญาณ (8.11.2.4) | △ ไม่มีสายสัญญาณ ใช้หลักความเทียบเท่า 8.11.2.3 (ตีความ) | △ เช่นเดียวกัน |
| ระบบสื่อสารสองทาง (2.3.3: อาคารสูง ใหญ่ ใหญ่พิเศษ สาธารณะ อยู่อาศัยรวม) | ✗ ไม่มีในระบบ ต้องติดตั้งแยก | ✗ ไม่มีในระบบ |
| ระบบประกาศฉุกเฉิน (9.1(7), 2.3.5.1: อาคารสูง หรือคนตั้งแต่ 300 คน) | ✗ ไม่มีในระบบ ต้องติดตั้งแยกแล้วสั่งงานผ่าน I/O Module | ✗ ไม่มีในระบบ |
สรุปตามประเภทอาคาร
| ประเภทอาคาร | Ajax EN54 | Hikvision LoRa |
|---|---|---|
| บ้าน ห้องแถว ตึกแถว ที่อยู่อาศัยเล็กกว่าอาคารขนาดเล็ก (2.3.1) | ใช้ได้ (เกินความต้องการ) | ใช้ได้ ตรงกับแนวทางข้อ 2.3.1 และได้ Gateway รวมสัญญาณเพิ่ม |
| อาคารขนาดเล็ก (2.3.2) | ใช้ได้ เมื่อตั้งโซนตาม 3.2 และทดสอบเวลาตอบสนองทุกจุด | ใช้ได้แบบมีเงื่อนไข: เพิ่มไฟสำรอง Gateway ให้ถึง 24 ชม. + 15 นาที ทดสอบ ≤ 10 วินาทีทุกจุด และผู้ออกแบบยอมรับอุปกรณ์ที่ไม่มีใบรับรอง EN 54 / UL |
| โรงงาน คลังสินค้า (2.3.4) | ใช้ได้ เมื่อออกแบบโซนและทดสอบตามเกณฑ์ | ไม่แนะนำเป็นระบบหลัก ใช้ขยายพื้นที่ที่เดินสายยาก โดยส่ง relay เข้าตู้หลัก |
| อาคารสูง ใหญ่ ใหญ่พิเศษ สาธารณะ อยู่อาศัยรวม (2.3.3) | ใช้ได้ในส่วนตรวจจับและแจ้งสัญญาณ ต้องมีระบบสื่อสารสองทาง ระบบประกาศ (ถ้าเข้าเกณฑ์) และศูนย์สั่งการแยก | ไม่แนะนำเป็นระบบหลัก |
ถ้าโครงการต้องการอุปกรณ์ Hikvision ที่มีใบรับรอง EN 54 ให้ใช้ระบบเดินสายแบบ Conventional ของ Hikvision (ตู้ HF-C104/C108 หัวควัน HF-CS1 หัวความร้อน HF-CH1 ปุ่ม HF-CMP1 ออด HF-CSS1) ส่วน LoRa ใช้ต่อขยายหรือใช้กับที่อยู่อาศัย
เรื่อง NFPA 72: Ajax EN54 ทำตัวเลขสมรรถนะของบท 23.16 ได้เมื่อตั้งค่าถูก แต่ไม่ได้เป็นอุปกรณ์ UL listed โครงการที่ TOR หรือผู้มีอำนาจตรวจบังคับ “UL listed / FM approved” จึงใช้ไม่ได้
เช็กลิสต์ก่อนเสนอระบบไร้สายในงานที่อ้าง วสท.
- ถามผู้ออกแบบให้ชัดว่าโครงการยอมรับการรับรองแบบไหน (EN 54 / UL / ตามดุลยพินิจ) และใช้ วสท. ฉบับใด
- แนบใบรับรองรายอุปกรณ์ ไม่ใช่แค่ของตู้
- ทำตารางโซนในแบบ: โซนละไม่เกิน 1,000 ตร.ม. ค้นหาไม่เกิน 30 ม. ชั้นละอย่างน้อย 1 โซนเมื่อเข้า 3.2(5) บันไดหนีไฟโซนเดียว และโซนอิสระ แล้วตั้งค่าในซอฟต์แวร์ให้ตรงกับแบบ
- ระบุในแบบว่าส่วนไร้สายพิสูจน์สมรรถนะอย่างไร (เวลาตอบสนอง 10.2.1(7) แบตเตอรี่ 8.2.4 การแจ้งขาดการติดต่อ) แนบ EN 54-25 หรือตารางเทียบ NFPA 72 บท 23.16 ให้ผู้ออกแบบและผู้ตรวจยอมรับตั้งแต่ขั้นออกแบบ
- คำนวณแบตสำรองของตู้หรือ Gateway ให้ถึง 24 ชม. + 15 นาที แล้วคูณ 1.25
- ตั้งรอบตรวจการติดต่อให้ตรวจพบภายใน 200 วินาที
- วัดสัญญาณทุกจุดก่อนยึด และทดสอบเวลาหัว → ตู้ไม่เกิน 10 วินาทีทุกจุด บันทึกลงเอกสารส่งมอบ
- อาคารที่ต้องมีระบบสื่อสารสองทางหรือระบบประกาศ ให้ออกแบบระบบนั้นแยกและสั่งงานผ่านโมดูล
- วางแผนเปลี่ยนแบตเตอรี่ตามอายุจริง และทดสอบแบตตามแนวทางภาคผนวก ฉ
อ่านต่อในซีรีส์: ออกแบบ Hikvision LoRa + SOP · Ajax EN54 กับการแบ่ง Fire Zone · ระบบไร้สายในโกดังและคลังสินค้า
อาคารที่มีห้องพัก (โรงแรม คอนโด หอพัก โรงพยาบาล): ไฟหน้าห้อง หรือ Addressable หรือไร้สาย
สรุปสั้น: ห้องพักต้อง “บอกได้ว่าหัวห้องไหนทำงาน” (ข้อ 2.3.3.1) ระบบ Conventional ทำได้ 2 ทาง คือ ห้องละโซน หรือ รวมโซนแล้วติดไฟ “FA” หน้าทุกห้อง (4.2.9(2)) ส่วนระบบ Addressable และไร้สาย บอกเลขห้องได้เองจากหัวแต่ละตัว จึงไม่ต้องห้องละโซนและไม่ต้องมีไฟหน้าห้อง
ห้องพักเป็นจุดที่ “เรื่องโซน” ทำให้งานบานปลายที่สุด เพราะห้องปิดประตู คนข้างนอกมองไม่เห็นควัน ถ้าตู้บอกแค่ “ชั้น 3 มีเหตุ” เจ้าหน้าที่ต้องเคาะทีละห้อง เล่ม วสท. จึงบังคับให้ห้องพักระบุตำแหน่งหัวที่ทำงานได้ เพื่อลดเวลาค้นหา
ตัวบทพูดว่าอะไร
| ข้อ (หน้าเล่ม) | ใจความ (ถอดความ) |
|---|---|
| 2.3.3.1 (หน้า 16) | อาคารหรือส่วนที่ใช้พักอาศัย เช่น โรงแรม โรงพยาบาล อาคารอยู่อาศัยรวม ห้องชุด หอพัก หัวตรวจจับในห้องพักแต่ละห้องต้องแสดงตำแหน่งได้ขณะเริ่มสัญญาณ โดย (1) ใช้หัวแบบระบุตำแหน่งได้ หรือ (2) ใช้ดวงไฟแสดงผลระยะไกล (RIL) ต่อกับหัวในห้องนั้น |
| 4.2.9(2) (หน้า 35) | หัวควันในห้องพักเดี่ยว สำหรับระบบสามัญ (Conventional) ต้องแยกวงจรเป็นห้องละโซน หรือรวมหลายห้องเป็นโซนเดียวได้ถ้าติด RIL หน้าทางเข้าทุกห้อง |
| 4.2.9(1) (หน้า 35) | ห้องพักหนึ่งห้องหลัก + ห้องน้ำในตัว ผนังไม่ติดไฟ พื้นที่รวมน้อยกว่า 46 ตร.ม. ติดหัวควันในห้องหลักชุดเดียวได้ |
| 1.3.6 (หน้า 2) | RIL คือดวงไฟนอกพื้นที่ปิดเพื่อแสดงว่าหัวข้างในทำงาน เว้นแต่หัวนั้นเป็นแบบระบุตำแหน่งได้ |
| 8.8 (หน้า 85) | ถ้าติด RIL: ไฟสีแดงเห็นได้จากด้านหน้าและด้านข้าง · มีป้าย “FA” ตัวอักษรสูง ≥ 10 มม. · ติดบนผนังหรือเหนือประตูทางเข้า · ค้างสถานะจนกว่าจะรีเซ็ต · สาย RIL ขาด/ลัดต้องไม่ทำให้หัวในห้องเสีย |
ภาพเทียบ 4 แบบ: ห้อง 303 มีควัน ตู้รู้อะไร
รูปที่ 13 · ห้องพักต้องบอกตำแหน่งได้ (ข้อ 2.3.3.1) — Conventional ใช้สายหรือดวงไฟเพิ่ม · Addressable และไร้สายบอกเลขห้องจากตัวหัวเอง
| Conventional ห้องละโซน | Conventional + RIL | Addressable | ไร้สาย | |
|---|---|---|---|---|
| ตู้บอกอะไร | เลขโซน = เลขห้อง | เลขโซน (ทั้งชั้น/กลุ่มห้อง) | เลขห้อง + ชนิดหัว | เลขห้อง + ชนิดหัว |
| สายที่ต้องเดิน | สายโซนแยกทุกห้อง | สายโซน + สายไปดวงไฟทุกห้อง | วงจร SLC วนผ่านทุกห้อง | ไม่มีสายถึงหัว (มีแค่ไฟเลี้ยง Gateway/Hub) |
| ไฟ “FA” หน้าห้อง | ไม่ต้อง | ต้องทุกห้อง (ตามข้อ 8.8) | ไม่ต้อง (1.3.6) | ไม่ต้อง (เข้าลักษณะ addressable) |
| หาห้องต้นเพลิง | ดูเลขโซนที่ตู้ | เดินหาไฟแดงในทางเดิน | อ่านจากจอ | อ่านจากจอ / แอป |
| เหมาะกับ | อาคารห้องน้อย | ปรับปรุงระบบเดิม งบจำกัด | อาคารใหม่ ห้องมาก | อาคารที่เปิดใช้งานอยู่ เดินสายในห้องลำบาก |
Addressable “ข้าม” เรื่องโซนได้แค่ไหน
สิ่งที่ Addressable และไร้สายช่วยได้จริงคือ เลิกผูก “โซน” กับ “เส้นสาย” ในระบบ Conventional ทุกโซนคือสายหนึ่งวงจร อยากได้กี่โซนก็ต้องเดินกี่เส้น แต่ใน Addressable โซนเป็นแค่ “กลุ่ม” ที่ตั้งในตู้ วงจรเดียวหรือ Gateway เดียววิ่งผ่านหลายห้อง หลายชั้นได้ (ข้อ 3.4(1)(ก) ให้วงจร SLC หนึ่งวงจรครอบคลุมได้ถึง 10 ชั้น)
สิ่งที่ Addressable / ไร้สาย “ไม่ได้” ยกเว้น
- เกณฑ์โซนข้อ 3.2 ยังใช้กับทุกระบบ: ระยะค้นหา ≤ 30 ม. · โซนละ ≤ 1,000 ตร.ม. · อาคารเกิน 500 ตร.ม. และ สูงเกิน 3 ชั้น ต้องมีอย่างน้อยชั้นละ 1 โซน — ใน Addressable/ไร้สายทำได้ด้วยการตั้งค่า ไม่ต้องเดินสายเพิ่ม
- บันไดหนีไฟ โถงลิฟต์ดับเพลิง ห้องไฟฟ้า ห้องเครื่อง ครัว ต้องเป็นโซนอิสระ (3.1(5))
- เล่มไม่ได้เขียนว่า “Addressable ทำโซนข้ามชั้นได้” ถ้าจะเสนอโซนเดียวคลุมหลายชั้นในอาคารที่เข้า 3.2(5) ต้องได้ความเห็นชอบเป็นลายลักษณ์อักษรจากผู้ตรวจหรือวิศวกรผู้รับรอง
- ระบบไร้สายยังต้องจับเวลาหัว → ตู้ ≤ 10 วินาทีทุกจุด (10.2.1(7)) และมีไฟสำรองที่ Gateway/Hub ตามข้อ 8.2
ทำไมไร้สายเหมาะกับอาคารห้องพักที่เปิดใช้งานอยู่
- ไม่ต้องเจาะฝ้าเดินสายในห้องที่มีแขก/ผู้ป่วย ติดหัวเสร็จทีละห้อง ห้องว่างเมื่อไหร่ทำเมื่อนั้น
- ไม่ต้องติดไฟ RIL หน้าห้อง เพราะหัวแต่ละตัวบอกตำแหน่งได้เอง ตั้งชื่ออุปกรณ์เป็นเลขห้อง เช่น “Z03-ห้อง303-ควัน”
- โซนตั้งในซอฟต์แวร์ จัดชั้นละโซน หรือแยกปีกอาคาร ได้โดยไม่ต้องรื้อสาย
- ห้องเล็ก < 46 ตร.ม. ผนังไม่ติดไฟ ใช้หัวควันชุดเดียวในห้องหลักได้ (4.2.9(1)) — ช่วยคุมจำนวนอุปกรณ์
ดูวิธีตั้งโซนในระบบจริง: ออกแบบ Hikvision LoRa + SOP · Ajax EN54: Fire Zone · และข้อควรระวังทั้งหมดของระบบไร้สายใน หัวข้อระบบไร้สาย
ตำแหน่งและระยะห่างหัวตรวจจับ
สรุปสั้น: หัวควันห่างกันไม่เกิน 9.10 ม. ใช้ได้ถึงเพดาน 10.50 ม. หัวความร้อนต้องลดระยะเมื่อเพดานสูงขึ้น เพดานสูงกว่า 10.50 ม. ใช้หัวลำแสง หัวสุ่มอากาศ หรือกล้องตามข้อ 6.5 / 7.4
เข้าใจง่าย ๆ: หัวควันวางเป็นตาราง ห่างกันไม่เกิน 9.10 ม. ให้วงรัศมีซ้อนกันไม่มีช่องว่าง (รูปที่ 5) ตัวหัวต้องอยู่ใกล้เพดานพอที่ควันจะลอยมาถึง และไม่อยู่หน้าลมแอร์ที่จะพัดควันออกไป (รูปที่ 6)
ส่วนหัวความร้อน ยิ่งเพดานสูง ความร้อนยิ่งเจือจางกว่าจะถึงหัว จึงต้องติดถี่ขึ้น (รูปที่ 7)
| หัวข้อ | หัวควันชนิดจุด (ภาค 6) | หัวความร้อนชนิดจุด (ภาค 5) |
|---|---|---|
| เป้าหมาย | ป้องกันชีวิต | ป้องกันทรัพย์สินเป็นหลัก (ไม่เหมาะกับพื้นที่ป้องกันชีวิต) |
| เพดานสูงสุด | 10.50 ม. | 9.10 ม. (ลดระยะห่างตามตาราง 5.1) |
| ระยะห่างพื้นฐาน | 9.10 ม. ใช้ได้ทุกความสูงจนถึงเพดาน 10.50 ม. ไม่ต้องลดตามความสูง | 9.10 ม. ที่เพดาน 3.00 ม. · สูงขึ้นต้องคูณลดตามตาราง 5.1 เช่น 3.70 ม. → 8.28 ม. · 7.90 ม. → 4.19 ม. |
| ห่างผนัง | ไม่เกิน 4.50 ม. | ไม่เกิน ½S (4.50 ม. ที่เพดานไม่เกิน 3.00 ม.) |
| ระยะส่วนตรวจจับต่ำจากเพดาน | ค่าต่ำสุดตามตาราง 6.1 (25 มม. ที่เพดาน 3.50 ม. ไล่ถึง 270 มม. ที่ 10.50 ม.) และไม่เกิน 600 มม. ทุกความสูง | 15–100 มม. · ใต้หลังคารับแดด 180–350 มม. |
| ติดผนัง | ขอบล่างส่วนตรวจจับต่ำจากเพดานไม่เกิน 300 มม. | ขอบบนต่ำจากเพดาน 100–300 มม. |
| เพดานจั่วที่ถือเป็นเพดานราบ | ยอดจั่วสูงกว่าขอบผนังน้อยกว่า 600 มม. | น้อยกว่า 150 มม. หรือลาดไม่เกิน 7.1° |
| ห่างหัวจ่ายลม / ช่องลมกลับ | อย่างน้อย 1 ม. (ข้อ 6.2.5) | อย่างน้อย 1 ม. (ข้อ 5.2.5) |
| สภาพแวดล้อมที่ห้ามติด | ต่ำกว่า 0 °C หรือเกิน 38 °C · ความชื้นเกิน 93% · ลมเกิน 1.5 ม./วินาที | — |
เพดานสูงกว่า 10.50 ม. — ห้ามใช้หัวควันชนิดจุด (6.2.1(1)) ใช้หัวลำแสง (beam) ซึ่งติดได้ถึง 25 ม. (6.3) หรือหัวสุ่มอากาศ หรือใช้กล้องตรวจจับด้วยภาพ ตามหมวดที่เล่มมีจริง 2 หมวด คือ กล้องตรวจจับควันชนิดภาพวิดีโอ (ข้อ 6.5) ซึ่งข้อ 6.5.3(1) ระบุว่าเหมาะกับพื้นที่กว้างและโถงสูง และ กล้องตรวจจับเปลวเพลิงชนิดภาพวิดีโอ (ข้อ 7.4) ซึ่งเป็นอุปกรณ์ป้องกันทรัพย์สิน (7.1)
กล้องทุกชุดต้องตรวจคุมสายสัญญาณ มองเห็นพื้นที่ทั้งหมดโดยไม่มีจุดบอด และมีพื้นที่ภาพทับซ้อนกันระหว่างกล้อง (6.5, 6.5.2) · เล่มไม่มีหมวดกล้องความร้อน · คำแนะนำให้ใช้ลำแสง หัวสุ่มอากาศ หรือกล้องในโถงสูงที่อยู่ในภาคผนวก ก เป็นข้อมูลประกอบ ไม่ใช่ข้อบังคับ
ข้อกำหนดตำแหน่งที่มักพลาดหน้างาน (ภาค 4)
- รอบหัวต้องโล่งรัศมีอย่างน้อย 500 มม. และต้องติดในจุดที่มองเห็นได้ในพื้นที่ป้องกันนั้น
- ผนังหรือชั้นวางที่ขอบบนห่างเพดานน้อยกว่า 300 มม. (หรือไม่เกิน 15% ของความสูงฝ้า) ให้นับเป็นห้องแยก ต้องติดหัวแยก
- ห้องพักเดี่ยวรวมห้องน้ำน้อยกว่า 46 ตร.ม. ผนังไม่ติดไฟ ติดหัวควันในห้องหลักตัวเดียวได้
- ช่องบันไดทนไฟ ติดหัวควันที่เพดานชั้นบนสุด และที่ชานพักบันไดที่ต่อกับพื้นที่ป้องกันของแต่ละชั้น (ไม่ต้องติดชานพักกลางชั้น)
- ปล่องแนวดิ่งที่ช่องเปิดเกิน 0.1 ตร.ม. ติดหัวควันด้านบนสุดของปล่อง · หน้าประตูลิฟต์ติดห่างผนังไม่เกิน 1.50 ม.
- ช่องเปิดระหว่างชั้นเกิน 9 ตร.ม. ติดรอบช่องห่างขอบไม่เกิน 1.50 ม. และห่างกันไม่เกิน 9.10 ม.
- พื้นที่ปิด เช่น เหนือฝ้า ที่เป็นพื้นที่ป้องกันและมีบริภัณฑ์ไฟฟ้า ติดหัวห่างบริภัณฑ์ไม่เกิน 1.50 ม. (ยกเว้นโหลดเล็ก เช่น หลอดไม่เกิน 100 W) และต้องมีช่องเข้าบำรุงรักษาอย่างน้อย 600×600 มม. · หัวที่ซ่อนอยู่ต้องมีไฟแสดงผลระยะไกล (ข้อ 4.2.2.2) ยกเว้นพื้นที่ปิดที่เข้าถึงสะดวกและเข้าข้อใดข้อหนึ่ง: สูงเกิน 2.00 ม. · หัวเป็นระบบ addressable · อยู่ใต้พื้นที่เปิดได้ (เช่น พื้นยกห้องคอมพิวเตอร์) และมีป้ายบอกชนิดและตำแหน่งหัวติดที่เพดานเหนือจุดนั้น
- ระบบปรับอากาศ ต้องมีหัวควันชนิดสุ่มอากาศในท่อลมกลับทุกชั้นหรือทุกโซน (ไม่มีท่อลมกลับให้ติดที่เครื่องส่งลมเย็นทุกชุด) และที่ท่อจ่ายของเครื่องที่จ่ายลมหลายชั้น โดยไม่มีข้อยกเว้นเรื่องมีหัวควันในพื้นที่แล้ว (ข้อ 4.2.1)
- พื้นผิวกึ่งกลาง เช่น ท่อลม ชั้นลอย สูงจากพื้นเกิน 800 มม. และกว้างเกิน 3.50 ม. ต้องติดหัวใต้พื้นผิวนั้นด้วย
ปุ่มแจ้งเหตุด้วยมือ (Manual Call Point)
สรุปสั้น: ติดที่ทางออก สูง 1.00–1.30 ม. ห่างวงกบประตูไม่เกิน 1.50 ม. และเดินถึงได้ภายใน 30 ม. (โล่ง) / 45 ม. (ตามทางเดิน)
- ทุกตัวในอาคารเดียวกันต้องหน้าตาและวิธีใช้เหมือนกัน และต่างจากปุ่มของระบบอื่นชัดเจน (ข้อ 8.7)
- ติดที่ทางออกจากพื้นที่ เช่น หน้าบันไดหนีไฟ หน้าโถงลิฟต์ สูง 1.00–1.30 ม. วัดถึงกลางก้านโยก/แป้นกด
- ห่างวงกบประตูทางออกไม่เกิน 1.50 ม. ประตูกว้างเกิน 12 ม. ติดทั้งสองข้าง
- ระยะเดินถึงปุ่มไม่เกิน 30 ม. ในพื้นที่โล่ง และ 45 ม. ตามแนวทางเดิน หรือใช้เกณฑ์ปุ่มห่างกันไม่เกิน 60 ม. / 90 ม. ตามแนวทางเดิน (ข้อ 8.7.2)
- ต้องอยู่คนละโซนกับโซนที่ใช้การพิสูจน์สัญญาณ · ติดฝังผนังต้องมีไฟแดงที่มองเห็นจากด้านข้าง · มีป้ายวิธีใช้ (และวิธีเปิดฝาครอบถ้ามี)
เข้าใจง่าย ๆ: ปุ่มต้องอยู่บนทางที่คนจะวิ่งออก ความสูงพอดีมือ และไม่ว่ายืนอยู่ตรงไหน ต้องเดินถึงปุ่มได้ใกล้
อุปกรณ์แจ้งสัญญาณ: เสียงและแสง
สรุปสั้น: ความดังไม่ใช่ค่าตายตัว ต้องดังกว่าเสียงรอบข้างตามเกณฑ์ อยู่ในช่วง 65–110 dB(A) ห้องนอนวัดที่หมอนไม่ต่ำกว่า 75 dB(A) และที่เสียงดังมากต้องเพิ่มไฟกะพริบ
| พื้นที่ | เกณฑ์ความดัง (ข้อ 9.1) |
|---|---|
| พื้นที่สาธารณะ/ส่วนกลาง | ดังกว่าเสียงแวดล้อมเฉลี่ย ≥ 15 dB(A) หรือดังกว่าเสียงแวดล้อมสูงสุด ≥ 5 dB(A) ต่อเนื่อง 60 วินาที วัดที่สูง 1.5 ม. · ไม่ต่ำกว่า 65 และไม่เกิน 110 dB(A) |
| พื้นที่ส่วนบุคคล | ดังกว่าเสียงแวดล้อมเฉลี่ย ≥ 10 dB(A) หรือดังกว่าเสียงแวดล้อมสูงสุด ≥ 5 dB(A) · 65–110 dB(A) |
| ห้องนอน | วัดที่หมอนไม่ต่ำกว่า 75 dB(A) และดังกว่าเสียงแวดล้อมเฉลี่ย ≥ 15 dB(A) หรือสูงสุด ≥ 5 dB(A) |
| ห้องนอนผู้พิการทางการได้ยิน / ผู้ที่ตื่นยาก | เพิ่มไฟกะพริบที่จุดติดอุปกรณ์เสียง / ติดอุปกรณ์แจ้งสัญญาณแบบสั่นสอดใต้หมอน (ข้อ 9.1(4.1)–(4.2)) |
| เสียงแวดล้อมเกิน 95 dB(A) / ห้ามใช้เสียง / ผู้มีปัญหาการได้ยิน | ใช้ไฟกะพริบ 1–2 ครั้ง/วินาที ห่างกันไม่เกิน 30 ม. ความเข้มแสงตามตาราง 9.1–9.2 |
- ต้องดังต่อเนื่องได้อย่างน้อย 60 วินาที และทุกตัวในโซนเดียวกันต้องซิงก์จังหวะกัน
- ติดผนังให้ขอบบน (เสียง) หรือขอบล่าง (แสง) สูงจากพื้น 2.00–2.30 ม. หรือต่ำจากเพดานไม่น้อยกว่า 150 มม. ถ้าเป็นชุดเสียง+แสง ให้ยึดตำแหน่งแบบแสง
- ติดที่ทางเข้าอาคารทุกจุดที่พนักงานดับเพลิงจะใช้
- อาคารสูง หรืออาคารอื่นที่มีคนตั้งแต่ 300 คน ต้องมีลำโพงประกาศฉุกเฉินที่ทำทั้งเสียงสัญญาณและเสียงพูดได้ (ข้อ 9.1(7))
เข้าใจง่าย ๆ: ต้องดังกว่าเสียงรอบข้างจนได้ยินชัด คนที่หลับอยู่ต้องตื่น และที่ที่เสียงดังมากหรือมีผู้ที่ได้ยินไม่ชัด ต้องเพิ่มไฟกะพริบ วิธีคิดคือวัดเสียงแวดล้อมจริงก่อน แล้วบวกตามเกณฑ์
ไฟฟ้าหลัก แบตเตอรี่ และตู้ควบคุม
สรุปสั้น: ไฟดับแล้วระบบต้องเฝ้าระวังต่อได้ 24 ชม. และยังแจ้งเหตุได้อีก 15 นาที แบตใหม่ต้องเผื่อ 125% และควรใช้กติกานี้กับ Gateway / Hub ของระบบไร้สายในฐานะแผงควบคุมด้วย
- ไฟหลักจากการไฟฟ้าฯ (ไฟฟ้ากระแสสลับ 230 V) หรือแหล่งที่เทียบเท่า (ข้อ 8.2.1)
- แบตเตอรี่สำรองต้องสลับอัตโนมัติ ชาร์จได้ และไม่ต้องบำรุงรักษา (ข้อ 8.2.2)
- ขนาดแบต: จ่ายสภาวะปกติ 24 ชั่วโมง แล้วแจ้งเหตุต่อได้ 15 นาที · แบตใหม่ต้องมีพิกัดไม่ต่ำกว่า 125% ของค่าที่คำนวณ (เผื่อเสื่อม 20% ตลอดอายุ) (ข้อ 8.2.4)
- เครื่องชาร์จต้องประจุแบตจากหมดให้กลับมาใช้งานได้ภายใน 24 ชั่วโมง · ห้ามดึงไฟแบตไปใช้กับโหลดอื่น
- อุปกรณ์ที่อยู่ไกลตู้ เช่น โมดูลและแผงต่อร่วม ต้องใช้ชุดจ่ายไฟเสริมที่มีแบตสำรองและตรวจคุมการจ่ายไฟ (ข้อ 8.2.8)
- ตู้ควบคุมติดที่ทางเข้าหลัก ห้องควบคุม หรือศูนย์สั่งการดับเพลิง ขอบบนสูง 1.50–1.80 ม. พื้นที่ว่างหน้าตู้ 1.00 ม. ประตูห้องต้องไม่ล็อกและมีป้าย “แผงควบคุมและแสดงผลเพลิงไหม้” ตัวอักษรสูงไม่น้อยกว่า 50 มม. · มีตู้เก็บเอกสารข้างตู้
เข้าใจง่าย ๆ: ถ้าไฟดับ ระบบต้องเฝ้าระวังต่อได้ทั้งวันทั้งคืน แล้วยังเหลือแรงส่งเสียงอพยพได้อีก 15 นาที และแบตเตอรี่เสื่อมลงตามอายุ จึงต้องซื้อเผื่อไว้อีก 25%
อย่าสับสนกับไฟฟ้าสำรองฉุกเฉินของอาคารตามกฎหมายอาคาร ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับแบตของตู้แจ้งเหตุ (ดูคู่มือกฎหมาย)
สายไฟและการเชื่อมกับระบบอื่น
สรุปสั้น: สายที่ต้องทำงานตอนไฟกำลังไหม้ (ออด ลิฟต์ พัดลม) ต้องเป็นสายทนไฟครบสามคุณสมบัติ สายระบบแจ้งเหตุทั้งหมดทำแถบสีส้ม และตู้ต้องสั่งระบบอื่นอัตโนมัติเมื่อเข้าขั้นอพยพ
- สายวงจรขนาดไม่เล็กกว่า 1.5 ตร.มม. สายไฟฟ้ากำลังไม่เล็กกว่า 2.5 ตร.มม. (ยกเว้นสายเคเบิลชนิดทนไฟ) และแรงดันตกไม่เกินร้อยละ 5 (ข้อ 8.11.2.1–8.11.2.2)
- ต้องใช้สายทนไฟสำหรับ สายในช่องแนวดิ่งที่ไม่ปิดล้อมทนไฟ สายจากตู้ไปอุปกรณ์แจ้งสัญญาณ และสายจากตู้ไปแผงต่อร่วมกับระบบอื่น ยกเว้นพื้นที่ที่ปิดล้อมด้วยวัสดุทนไฟไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง (ข้อ 8.11.2.4)
- สายทนไฟต้องผ่านครบสามคุณสมบัติ คือ ทนไฟ (มอก. 2755 หรือ IEC 60331) ก๊าซกรด (มอก. 2757 หรือ IEC 60754-1/-2) และควัน (มอก. 2758 หรือ IEC 61034-2)
- ช่องเดินสายทำแถบสีส้มกว้าง ≥ 30 มม. ทุกระยะไม่เกิน 3 ม. (ข้อ 8.11.3.2) · กล่องต่อสายทาสีส้มและเขียน “FA” สูงอย่างน้อย 20 มม. (ข้อ 8.11.5)
- ข้อ 8.11.2.3 ยอมให้ใช้วิธีเดินสายสื่อสารแบบอื่น เช่น สายใยแก้ว ได้ ถ้าการติดตั้งมีความสามารถเทียบเท่าที่มาตรฐานกำหนด (ข้อนี้ไม่ได้พูดถึงระบบไร้สาย ดูข้อควรระวังของระบบไร้สาย)
- ตู้ต้องสั่งระบบอื่นอัตโนมัติเมื่อเข้าขั้นอพยพ ได้แก่ พัดลมระบายควัน ระบบปรับอากาศ พัดลมอัดอากาศบันได ลิฟต์ (ลงชั้นล่างหรือชั้นที่ปลอดภัยแล้วเปิดประตูค้าง) ปลดล็อกประตู access control และปลดตัวรั้งประตูกันควัน · แผงต่อร่วมต้องอยู่ห่างตู้ของระบบนั้นไม่เกิน 1.0 ม. และสายเชื่อมต้องตรวจคุมวงจรและเป็นสายทนไฟ
- สวิตช์การไหลของน้ำ สวิตช์แรงดัน และสวิตช์ตรวจคุมวาล์วของสปริงเกอร์ ต้องเข้าตู้แยกโซน (ข้อ 8.10) โดย flow switch ต้องแสดงเป็นสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ ส่วนสวิตช์แรงดันและสวิตช์วาล์วเป็นสัญญาณตรวจคุม (ข้อ 2.5.5)
เข้าใจง่าย ๆ: สายที่ต้องทำงานตอนไฟกำลังไหม้ เช่น สายที่สั่งให้ออดดัง หรือสั่งลิฟต์และพัดลม ต้องเป็นสายทนไฟ ส่วนสายของหัวตรวจจับทำหน้าที่เสร็จตั้งแต่ไฟเริ่ม จึงใช้สายทั่วไปได้ (ยกเว้นเดินในช่องท่อแนวดิ่งที่ไม่ปิดล้อมทนไฟ) และสายระบบแจ้งเหตุทั้งหมดต้องทำสีส้มให้ช่างรุ่นหลังรู้ว่าห้ามแตะ
การตรวจรับและเอกสารส่งมอบ
สรุปสั้น: ผู้รับรองคือวิศวกรไฟฟ้าหรือผู้ตรวจสอบตามกฎหมาย รายการที่พลาดบ่อยคือเวลาหัวถึงตู้ไม่เกิน 10 วินาที และต้องมีเอกสารพร้อมแบบโซนไว้ในตู้ข้างแผง
การตรวจสอบต้องรับรองโดยวิศวกรไฟฟ้า หรือผู้ตรวจสอบตามกฎหมาย (ข้อ 10.1.3) ฉบับ 2567 ไม่ระบุระดับใบอนุญาตและไม่บังคับใบอบรมของ วสท. แล้ว ผู้ว่าจ้างจึงควรกำหนดระดับใบอนุญาตที่ต้องการไว้ใน TOR เอง
รายการทดสอบที่สำคัญ (ข้อ 10.2.1)
- ตรวจชนิดและจำนวนหัวในแต่ละโซนเทียบกับแบบที่ติดตั้งจริง และต้องไม่ปรับความไวเกินค่าของอุปกรณ์
- วัดความต้านทานฉนวนสายเทียบดิน ไม่ต่ำกว่า 0.5 MΩ
- ทดสอบเปิดวงจร/ลัดวงจรที่ปลายสายทุกโซน หรือวิธีอื่นที่เหมาะสม
- เปิด–ปิดเบรกเกอร์ไฟหลักอย่างน้อย 5 ครั้ง
- เวลาตอบสนองจากหัวทำงานจนตู้บันทึกเหตุ ไม่เกิน 10 วินาที หรือ 30 วินาที เมื่อใช้การพิสูจน์สัญญาณ (ข้อ 10.2.1(7))
- ทดสอบปุ่มแจ้งเหตุทุกตัว การสั่งงานระบบอื่น ไฟหลักและแบตสำรอง และตรวจแบบที่ติดตั้งจริงกับคู่มือ
เอกสารที่ต้องอยู่ในตู้ข้างแผงควบคุม (ข้อ 10.4): แบบระบบพร้อมตำแหน่งและหมายเลขโซน · ใบรับรองของผู้ติดตั้งและรายงานผู้ตรวจสอบ · คู่มือการใช้งาน · สมุดบันทึกประวัติระบบ (logbook)
ภาคผนวก ฉ ของเล่มมีตารางความถี่ในการตรวจบำรุงรักษารายเดือน ราย 3 เดือน รายครึ่งปี และรายปี รวมถึงการทดสอบแบตเตอรี่แต่ละชนิด (ภาคผนวกทุกภาคเป็นข้อมูลประกอบ ไม่ใช่ข้อบังคับ)
ฉบับไหนใหม่ที่สุด และสถานะทางกฎหมาย
สรุปสั้น: ใช้ วสท. 021002-24 (พ.ศ. 2567) ร่าง 2561 ยังถูกอ้างในสเปกหลายโครงการ แต่หลายค่าเปลี่ยนไปแล้ว เช่น เวลาหัวถึงตู้ 6 → 10 วินาที
มาตรฐานเล่มนี้ปรับปรุงมาแล้วหลายรอบ และเปลี่ยนระบบรหัสระหว่างทาง ทำให้เอกสารในตลาดอ้างกันหลายเลข ลำดับที่ยืนยันได้มีดังนี้
| ฉบับ | ปี | สถานะ |
|---|---|---|
| มาตรฐานระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 1 (มักอ้างว่า “วสท. 02-2002” หรือ “2002-51”) | พ.ศ. 2549 (ร่าง 2561 ระบุว่าพิมพ์ ต.ค. 2551) | ฉบับเก่า |
| ร่าง วสท. 02-2002 V.3-2017 ฉบับเทคนิคพิจารณ์ | ก.ค. 2561 | ร่างสำหรับรับฟังความเห็น ไม่ได้ประกาศใช้ในรูปนี้ |
| วสท. 021002-19 (แก้ไขปรับปรุงครั้งที่ 2) | พ.ศ. 2562 | ฉบับทางการที่ออกต่อจากร่างข้างบน |
| วสท. 021002-24 มาตรฐานระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ พ.ศ. 2567 (แก้ไขปรับปรุงครั้งที่ 3) ประกาศใช้ 1 พ.ค. 2567 · ISBN 978-616-396-134-1 (พิมพ์ครั้งที่ 2 มี.ค. 2569) | 2567 | ฉบับปัจจุบัน และเป็นฉบับที่บทความนี้ใช้อ้างตัวเลข |
เลขรหัสอ่านได้ว่า 02 = สาขาวิศวกรรมไฟฟ้า · 1 = เลขกรอบมาตรฐาน · 002 = ลำดับมาตรฐานในสาขาวิศวกรรมไฟฟ้า · ตัวท้าย -19 / -24 = ปี ค.ศ. ที่จัดทำหรือแก้ไขปรับปรุง (ปีที่พิมพ์ดูจากหน้าบรรณานุกรม) ร่าง 2561 เคยอธิบายเลข 02 ว่าเป็นสาขาวิศวกรรมความปลอดภัย ฉบับ 2567 แก้เป็นสาขาวิศวกรรมไฟฟ้า
ถ้าจะซื้อเล่มเดียว ให้ซื้อ วสท. 021002-24 ตัวเลขทุกค่าในบทความนี้ตรวจกับเล่มนี้แล้ว จุดที่เปลี่ยนจากร่าง 2561 และกระทบหน้างานมากที่สุด
| เรื่อง | ร่าง 2561 | ฉบับ 2567 |
|---|---|---|
| เวลาหัว → ตู้ | ไม่เกิน 6 วินาที | ไม่เกิน 10 วินาที (30 วินาทีถ้าใช้การพิสูจน์สัญญาณ) |
| หัวควัน ระยะ 9.10 ม. | ระบุแค่เพดานไม่เกิน 3.0 ม. | ใช้ได้ถึงเพดาน 10.50 ม. |
| พื้นที่ป้องกันชีวิต | หัวควันเท่านั้น | หัวควัน หรือหัวผสมที่มีการตรวจจับควัน |
| หัวควันในท่อลม | ยกเว้นได้ถ้ามีหัวควันในพื้นที่ | บังคับทุกกรณี |
| flow switch | สัญญาณตรวจคุม | สัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ |
| ระดับเสียง | +15 และ +5 dB(A) | +15 หรือ +5 dB(A) · ห้องนอนเพิ่มแสง/อุปกรณ์สั่นใต้หมอน |
| ห้องศูนย์สั่งการดับเพลิง | ไม่น้อยกว่า 9 ตร.ม. | ไม่น้อยกว่า 16 ตร.ม. |
| เครื่องหมายสาย | เหลือง/ส้ม 25 มม. ทุก 2 ม. | ส้ม ≥ 30 มม. ทุกไม่เกิน 3 ม. · “FA” ≥ 20 มม. |
อีกสองเรื่องที่เปลี่ยน: ผู้รับรองการตรวจสอบ (ดูการตรวจรับ) และสายทนไฟต้องครบสามคุณสมบัติ ส่วนตัวเลขโซน (30 ม. / 1,000 ตร.ม.) และกติกา SLC ไม่เปลี่ยน เรื่อง Addressable และการแบ่งโซนจึงไม่ใช่ “ของใหม่ในฉบับ 2567”
สถานะทางกฎหมาย: มาตรฐาน วสท. เป็น “มาตรฐานวิชาชีพ” แต่ถูกอ้างถึงในกฎหมายบางฉบับ เช่น กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัยฯ เกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 (กระทรวงแรงงาน) ที่ให้ติดตั้งระบบสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ตามมาตรฐานของวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยฯ หรือมาตรฐานอื่นที่อธิบดีกำหนด
เมื่อกฎหมายอ้างถึงโดยไม่ระบุปี ในทางปฏิบัติจึงใช้ฉบับที่มีผลอยู่ ณ เวลาออกแบบ รายละเอียดกฎหมายแต่ละฉบับอ่านในคู่มือกฎหมายระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้
เช็กลิสต์ก่อนส่งแบบหรือตรวจรับ
สรุปสั้น: 10 ข้อนี้ครอบคลุมจุดที่ถูกตีกลับบ่อยที่สุด ใช้คู่กับเครื่องมือเช็กลิสต์ตรวจรับในหัวข้อการตรวจรับ
- ระบุเป้าหมายรายพื้นที่ว่าป้องกันชีวิตหรือทรัพย์สิน และใช้หัวควันในทุกพื้นที่ป้องกันชีวิต
- ตรวจทุกโซนว่าระยะค้นหาไม่เกิน 30 ม. และพื้นที่ไม่เกิน 1,000 ตร.ม.
- อาคารเกิน 500 ตร.ม. และสูงเกิน 3 ชั้น มีอย่างน้อยชั้นละ 1 โซน (ระบบ Addressable และไร้สายตั้งในซอฟต์แวร์ให้ตรงกับแบบ)
- วางหัวควันตามระยะ 9.10 ม. (ใช้ได้ถึงเพดาน 10.50 ม.) แล้วลดตามอัตราการระบายอากาศและคาน · หัวความร้อนลดระยะตามความสูงเพดานในตาราง 5.1
- ปุ่มแจ้งเหตุอยู่ที่ทางออกทุกจุด และเดินถึงได้ภายใน 30/45 ม.
- คำนวณความดังจากเสียงแวดล้อมจริง และตรวจห้องนอนที่ 75 dB(A)
- คำนวณแบตเตอรี่ 24 ชม. + 15 นาที แล้วคูณ 1.25 (รวมถึง Gateway / Hub ของระบบไร้สาย)
- ระบุสายทนไฟให้ครบทุกเส้นทางที่มาตรฐานบังคับ และระบุสเปกครบสามคุณสมบัติ (ทนไฟ ก๊าซกรด ควัน)
- ทดสอบเวลาตอบสนองหัวถึงตู้ไม่เกิน 10 วินาทีทุกจุด และเก็บผลไว้ในเอกสารส่งมอบ
- เปิดเล่ม วสท. 021002-24 ยืนยันข้อที่ใช้ และยึดข้อกำหนดของผู้ออกแบบโครงการเป็นหลัก
คำถามที่พบบ่อย
สรุปสั้น: คำตอบสั้นของคำถามที่ทีม NVK ถูกถามบ่อยที่สุดเรื่อง วสท. โซน และระบบไร้สาย
ระบบไร้สายใช้กับงานที่อ้าง วสท. ได้ไหม
เล่ม วสท. 021002-24 ไม่มีข้อเรื่องไร้สาย ไม่อนุญาตและไม่ห้าม ใช้ได้เมื่อผู้ออกแบบและผู้ตรวจของโครงการยอมรับ และระบบพิสูจน์ได้ตามตัวเลขเดียวกับระบบสาย เช่น หัวถึงตู้ไม่เกิน 10 วินาที (10.2.1(7)) แบตสำรอง 24 ชม. + 15 นาที (8.2.4) และความดังเสียง (9.1) ดูหัวข้อระบบไร้สาย
โซนต้องอยู่ชั้นเดียวกันไหม
อาคารเกิน 500 ตร.ม. และสูงเกิน 3 ชั้น ต้องมีอย่างน้อยชั้นละ 1 โซน (3.2(5)) ข้อยกเว้นที่ให้โซนเดียวครอบหลายชั้นมี 2 กรณี คืออาคารทั้งหลังไม่เกิน 500 ตร.ม. (3.2(4)) และห้องบันไดหนีไฟที่หัวทุกชั้นอยู่โซนเดียว (3.2(8))
อาคารเกิน 500 ตร.ม. แต่ไม่เกิน 3 ชั้น เล่มไม่ได้เขียนบังคับชั้นละโซนตรง ๆ แต่ข้อ 3.2(2) วัดพื้นที่โซน “ในชั้นเดียวกัน” เราแนะนำให้ตั้งชั้นละโซนเพื่อให้ผ่านแน่นอน
Addressable บังคับไหม
ไม่บังคับ เล่มไม่ได้บังคับอาคารประเภทใดให้ใช้ Addressable ข้อที่ใกล้เคียงที่สุดคือห้องพัก (โรงแรม โรงพยาบาล อาคารอยู่อาศัยรวม หอพัก) ที่ต้องบอกได้ว่าหัวห้องไหนทำงาน จะใช้ Addressable หรือติดไฟแสดงผลหน้าห้อง (RIL) ก็ได้ (2.3.3.1)
ใช้ Addressable หรือไร้สายแล้ว ไม่ต้องแบ่งโซนใช่ไหม
ไม่ใช่ ภาค 3 ใช้กับทุกระบบ และเล่มไม่ได้บอกว่าการแสดงตำแหน่งรายจุดทำให้ไม่ต้องแบ่งโซนหรือไม่ต้องคุมระยะค้นหา 30 ม. สิ่งที่เปลี่ยนคือโซนกลายเป็นการตั้งค่าในซอฟต์แวร์ ไม่ต้องเดินสายแยกวงจร
ใช้กล้องแทนหัวตรวจจับได้ไหม
เล่มมีกล้องตรวจจับควันชนิดภาพวิดีโอ (6.5) และกล้องตรวจจับเปลวเพลิงชนิดภาพวิดีโอ (7.4) ไม่มีหมวดกล้องความร้อน กล้องเปลวไฟเป็นอุปกรณ์ป้องกันทรัพย์สิน (7.1) ส่วนห้องนอนและทางหนีไฟ ข้อ 4.1.2 บังคับหัวควัน และข้อ 6.5.4(1) ระบุว่ากล้องควันไม่ควรใช้ในพื้นที่ที่ต้องพิสูจน์ควันที่ตัวอุปกรณ์ เราจึงแนะนำหัวควันชนิดจุดในพื้นที่เหล่านี้ · กล้องทุกชุดต้องตรวจคุมสายสัญญาณ
วสท. รับรองยี่ห้อไหนบ้าง
ไม่มี วสท. ไม่ได้รับรอง ตรวจสอบ หรือทดสอบผลิตภัณฑ์ บทนำให้เลือกอุปกรณ์ที่มีมาตรฐานสากลรับรอง เช่น EN 54 หรือ UL ตามที่โครงการกำหนด
ควรใช้ฉบับไหน
วสท. 021002-24 (พ.ศ. 2567) ซึ่งเป็นฉบับปัจจุบัน ถ้าสเปกโครงการยังอ้างร่าง 2561 ให้ตรวจค่าที่เปลี่ยนในหัวข้อฉบับไหนใหม่ที่สุด
อ้างอิงบทความนี้
ยินดีให้นำบทความและแผนภาพไปใช้อ้างอิงในงานออกแบบ งานเสนอราคา การสอน หรือการตรวจรับ โปรดระบุที่มาเป็นลิงก์บทความนี้ ตัวอย่างการอ้างอิง:
N.V.K. INTER CO., LTD. (2569). มาตรฐาน วสท. 021002-24 ฉบับเข้าใจง่าย: โซน หัวตรวจจับ เสียง แบตเตอรี่ ระบบไร้สาย (Addressable) และการตรวจรับ. สืบค้นจาก https://www.nvk.co.th/articles/eit-fire-alarm-standard-guide/
ข้อกำหนดที่มีผลจริงคือตัวเล่ม วสท. 021002-24 ถ้าพบตัวเลขในบทความนี้ที่ไม่ตรงกับเล่ม แจ้งเราได้ทาง LINE @nvkinter เราจะแก้และระบุวันที่ปรับปรุงไว้
อ้างอิงเพิ่มเติมของหัวข้อระบบไร้สาย: EN 54-25:2008+AC:2012 · NFPA 72 (2022/2025) บท 23.16 · หน้าสเปกและหน้าโซลูชัน EN54 ของ Ajax Systems · datasheet และคู่มือ Hikvision HF-PG2-R, HF-S3-R, HF-H2-R, HF-MP2-R, HF-SS2-R · ข้อมูล ณ ต.ค. 2569
รวมลิงก์ที่เกี่ยวข้อง
- อาคารและโรงงานแบบไหน ต้องมีระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้และระบบดับเพลิงอะไรบ้าง — คู่มือกฎหมายไทย
- NFPA 72 vs EN 54 (และ ISO 7240): มาตรฐานตัวไหนเทียบกับตัวไหน
- หน่วงสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ได้นานเท่าไร? เพดานเวลาตาม NFPA 72 และ EN 54
- ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ไร้สายในโกดังและคลังสินค้า
- Hikvision LoRa Wireless Fire Alarm ทำงานอย่างไร? ออกแบบร่วมกับ Fire Workstation
- Ajax EN54 ทำงานอย่างไร? Architecture การแบ่ง Fire Zone และ SOP
- มาตรฐานระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ พ.ศ. 2567 (วสท. 021002-24) — ศูนย์หนังสือจุฬาฯ
- วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.)
- สินค้า Fire Safety ที่ NVK จัดจำหน่าย
- ปรึกษาการออกแบบให้เป็นไปตาม วสท. / ขอใบเสนอราคา ทาง LINE @nvkinter




