คำถามที่เจอบ่อยเมื่อเสนอ Ajax EN54 ให้อาคารจริงคือ ตู้ควบคุมคุยกับอุปกรณ์อย่างไร ควรแบ่งโซนแบบไหน ใครกดอะไรได้บ้าง และเมื่อสัญญาณดังตอนตีสอง เจ้าหน้าที่ต้องทำอะไรตามลำดับ
บทความนี้ตอบจากคู่มือของ Ajax ด้วยแผนภาพ 8 รูป และบอกจุดที่ต้องตั้งค่าให้ตรงเมื่อแบบอ้าง วสท. 021002-24
สรุปสั้นที่สุด: ระบบมีศูนย์กลางตัวเดียวคือ EN54 Fire Hub (ตู้ FACP / CIE) อุปกรณ์ทุกตัวต่อเข้าตู้ด้วยวิทยุ Jeweller แบบดาว ขยายระยะด้วย Fire ReX ได้ไม่เกิน 5 ตัว
อุปกรณ์ทุกตัวต้องอยู่ใน 1 fire zone (สูงสุด 40 โซน) และโซนคือหน่วยที่ใช้แสดงตำแหน่งเหตุ ปิดใช้งาน ทดสอบ และยืนยันเหตุ · ค่าเริ่มต้นคือดังทั้งอาคารเมื่อโซนใดเกิดเหตุ · เวลาหน่วงเพื่อรับทราบและตรวจสอบรวมกันได้ไม่เกิน 10 นาที และต้องมีคนประจำตู้จริงจึงจะใช้ได้ · งานที่อ้าง วสท. ให้ปิด Coincidence หรือตั้งช่วงรอหัวที่สองไม่เกิน 60 วินาที
1. ภาพรวมระบบ: ทุกอย่างวิ่งเข้าตู้เดียว
สรุปสั้น: Fire Hub คือตู้ CIE จอ 10.1 นิ้ว รับ 200 อุปกรณ์ 40 fire zone · ตรรกะเพลิงไหม้ทำงานที่ตู้ ไม่ขึ้นกับคลาวด์
EN54 Fire Hub Jeweller คือตู้ควบคุมและแสดงผล (CIE หรือที่เรียกกันว่า FACP) จอสัมผัส 10.1 นิ้ว รับอุปกรณ์ได้ 200 ตัว แบ่งได้ 40 fire zone รับรอง EN 54-2, EN 54-4, EN 54-21 และ EN 54-25 (ใบรับรองรายอุปกรณ์ดูจากเอกสาร DoP ของ Ajax — ความหมายของแต่ละพาร์ตดูที่ EN 54 แต่ละพาร์ตคืออะไร)
ตรรกะเพลิงไหม้ทำงานที่ตู้ ถ้าอินเทอร์เน็ตล่ม ตู้ยังสั่งออดและไฟได้ตามปกติ
ช่องทางออก 4 ช่องสลับกันเองเมื่อช่องใดขาด และการตั้งค่าเกือบทั้งหมดทำผ่านแอป ไม่ใช่ที่จอตู้
2. โทโพโลยี: ดาวดวงเดียว ขยายได้ไม่เกิน 5 แขน
สรุปสั้น: Fire ReX ทุกตัวต้องคุยกับตู้โดยตรง ห้ามต่อทอด · คิดตำแหน่งตู้ตั้งแต่แรก · ระยะในอาคารสั้นกว่าค่าในที่โล่งมาก
ข้อห้ามต่อทอดทำให้ต้องคิดตำแหน่งตู้ตั้งแต่แรก วางตู้ใกล้จุดศูนย์กลาง หรือใช้สาย LAN ที่มีอยู่ลาก ReX ไปยังอาคารไกล
ระยะสูงสุดราว 1,700–1,800 ม. เป็นค่าในที่โล่ง อาคารจริงสั้นกว่านี้มาก ต้องวัดสัญญาณด้วยแอปก่อนยึดอุปกรณ์ และตาม EN 54-25 ผู้ติดตั้งต้องตั้งเวลาตรวจจับอุปกรณ์ขาดการติดต่อให้ต่ำกว่า 300 วินาทีเอง
3. Room, Fire zone และ Group ต่างกันอย่างไร
สรุปสั้น: Room บอก “อยู่ตรงไหน” · Fire zone บอก “ระบบทำอะไร” · หนึ่งโซนครอบได้หลายห้อง แต่หนึ่งอุปกรณ์อยู่ได้โซนเดียว
ตั้งชื่อ Room ให้คนที่ไม่เคยมาอาคารนี้อ่านแล้วเดินไปถูก ไม่ใช่ "R301"
การที่ Room กับ Fire zone แยกกัน คือรูปธรรมของ “โซนเป็นการตั้งค่าในซอฟต์แวร์ ไม่ใช่สายหนึ่งเส้น” — อ่านหลักการที่ การจัดโซนตามจุด
4. แบ่ง Fire zone อย่างไรดี
สรุปสั้น: Ajax ไม่ได้กำหนดขนาดโซน · แนวสากลที่ใช้กันคือ BS 5839-1 · งานที่อ้าง วสท. ใช้ข้อ 3.2 แทน รวมถึงอาคาร >500 ตร.ม. และ >3 ชั้นต้องมีอย่างน้อยชั้นละ 1 fire zone
Ajax ไม่ได้กำหนดขนาดโซน แนวที่ใช้กันแพร่หลายคือ BS 5839-1
เกณฑ์ BS 5839-1 ที่นิยมใช้:
- หนึ่งโซนไม่เกินหนึ่งชั้น ยกเว้นอาคารที่พื้นที่รวมทุกชั้นไม่เกิน 300 ตร.ม.
- หนึ่งโซนไม่เกิน 2,000 ตร.ม.
- ระยะเดินค้นหาภายในโซนไม่เกิน 60 ม.
และควรแยกโซนเมื่อพื้นที่ทำงานต่างกัน เช่น บันไดหนีไฟ ครัว โกดัง เพราะการตั้งค่าเกือบทุกอย่างผูกกับโซน
ถ้าแบบอ้าง วสท. 021002-24
อาคารในไทยต้องยึดมาตรฐานที่ผู้ออกแบบและหน่วยงานอนุญาตกำหนด ถ้าแบบอ้าง วสท. ให้ใช้เกณฑ์ข้อ 3.1–3.2 แทนตัวเลข BS ข้างบน:
- ระยะค้นหาไม่เกิน 30 ม. (3.2(1)) · พื้นที่ต่อโซนในชั้นเดียวกันไม่เกิน 1,000 ตร.ม. หรือ 2,000 ตร.ม. ถ้าเป็นพื้นที่เปิดโล่งที่มองเห็นถึงกันตลอด (3.2(2)–(3))
- อาคารที่พื้นที่รวมไม่เกิน 500 ตร.ม. ใช้โซนเดียวได้แม้มีหลายชั้น (3.2(4))
- อาคารเกิน 500 ตร.ม. และสูงเกิน 3 ชั้น ต้องมีอย่างน้อยชั้นละ 1 โซน (3.2(5)) — ใน Ajax ทำได้ด้วยการตั้ง fire zone อย่างน้อยหนึ่งโซนต่อชั้น ไม่ต้องเดินสายแยกวงจรโซนตามชั้นแบบ Conventional
- หัวในห้องบันไดหนีไฟทุกชั้นรวมเป็นโซนเดียวกันได้ (3.2(8)) · ห้องไฟฟ้า ครัว ห้องเก็บสารไวไฟ แยกเป็นโซนอิสระ (3.1(5))
อุปกรณ์ Ajax ระบุตัวเองรายตัว จึงเข้าลักษณะระบบระบุตำแหน่งได้ตามนิยามข้อ 1.3.20 (การตีความ — เล่มไม่มีข้อเรื่องไร้สาย) Hub เดียวครอบหลายชั้นได้ แต่จำนวนโซนที่ต้องใช้ตามข้อ 3.2 ต้องไม่เกิน 40 fire zone ต่อ Hub — อ่านเพิ่มที่ ระบบไร้สายกับ วสท.
5. โซนมีผลต่อการทำงานอย่างไร
สรุปสั้น: แสดงผล · ปิดใช้งาน · ทดสอบรายโซน · ยืนยันเหตุ 2 หัว · ดังในโซนก่อน — ทั้งหมดผูกกับโซน แบ่งหยาบเกินจะสั่งแยกส่วนไม่ได้
ข้อควรระวัง: ปิดใช้งานโซนตอนงานเชื่อมหรือพ่นสีแล้ว ต้องมีคนรับผิดชอบเปิดคืน
Zone test ไม่ส่งเหตุออกนอก แต่ถ้าไฟไหม้จริงระหว่างทดสอบ ระบบเข้าเหตุเต็มรูปทันที
6. รูปแบบการดัง: ทั้งอาคาร · ในโซนก่อน · รอหัวที่สอง
สรุปสั้น: ค่าเริ่มต้นคือดังทั้งอาคาร · Ajax ไม่ได้อพยพเป็นเฟส · Coincidence ของ Ajax รอหัวที่สอง 5 นาที แต่ วสท. ข้อ 8.6 ให้ไม่เกิน 60 วินาที — งาน วสท. ให้ปิดหรือตั้ง ≤60 วินาที
ต้องบอกลูกค้าตั้งแต่เสนอแบบว่า Ajax EN54 ไม่ได้อพยพเป็นเฟส ใกล้ที่สุดคือ Local fire alarm ซึ่งสุดท้ายยังดังทั้งอาคาร ถ้าต้องการอพยพเป็นเฟสจริง ให้ใช้ I/O Module ส่งสัญญาณไปยังระบบเสียงประกาศ
Coincidence detection ในงานที่อ้าง วสท.
Coincidence detection เหมาะกับห้องที่มีไอน้ำหรือฝุ่น แต่ห้ามเปิดในโซนที่มีหัวตัวเดียว (หลักการเดียวกับการยืนยันเหตุในงานกันขโมย)
ถ้าแบบอ้าง วสท. 021002-24 การพิสูจน์สัญญาณตามข้อ 8.6 มีเงื่อนไข:
- สัญญาณสองครั้งในโซนเดียวกันต้องห่างกันไม่เกิน 60 วินาที — สั้นกว่าช่วงรอ 5 นาทีของ Ajax
- ใช้ได้กับหัวควันชนิดจุดเท่านั้น และห้ามใช้กับปุ่มแจ้งเหตุด้วยมือ หัวความร้อน หัวเปลวไฟ หัวควันที่สั่งระบบดับเพลิง หรือหัวควันในพื้นที่เสี่ยงเพลิงไหม้สูง
- ปุ่มแจ้งเหตุด้วยมือต้องอยู่คนละโซนกับโซนที่เปิดพิสูจน์สัญญาณ (ข้อ 8.7.3)
- ตอนตรวจรับ ข้อ 10.2.1(7) ให้เวลาตอบรับรวมเมื่อใช้การพิสูจน์ไม่เกิน 30 วินาที จึงควรตั้งช่วงรอให้สั้นที่สุดที่ใช้งานได้
สรุปการตั้งค่า: งานที่อ้าง วสท. ให้ปิด Coincidence detection หรือตั้งช่วงรอหัวที่สองไม่เกิน 60 วินาที และเปิดเฉพาะโซนหัวควันที่มีตั้งแต่ 2 ตัวขึ้นไป
7. การบริหาร: ใครกดอะไรได้
สรุปสั้น: ระดับ 1 ใครก็ได้หน้าตู้ · ระดับ 2 ต้องใช้รหัสรายคน · การตั้งค่าและตรรกะอยู่ในแอป PRO ของผู้ติดตั้ง
EN 54-2 แบ่งสิทธิ์ที่ตู้เป็นระดับ ระดับ 1 ใช้ได้ทุกคน ระดับ 2 ต้องเข้าสู่ระบบ ส่วนการตั้งค่าทำในแอป
- รหัสระดับ 2 รายคน ไม่ใช้รหัสกลาง เพื่อให้ event log บอกได้ว่าใคร Reset หรือปิดโซน
- กำหนดผู้กดอพยพได้ ใน Evacuation button access ให้ตรงกับ SOP
- แยกปลายทาง Fire กับ Fault ไม่ให้เหตุขัดข้องกลบเหตุจริง
8. ออกแบบ SOP ให้เข้ากับระบบ
สรุปสั้น: เวลารับทราบ + เวลาตรวจสอบรวมไม่เกิน 10 นาที (EN 54-2 และ วสท. 2.2.5(2)) · ใช้หน่วงเฉพาะเมื่อมีคนประจำตู้จริง · จุดเสี่ยงสูงใช้ Ignore fire delays
หัวใจของการ Operate คือเวลาหน่วงสองช่วงตาม EN 54-2 คือเวลารับทราบ (Acknowledgement) และเวลาตรวจสอบ (Investigation) รวมกันได้ไม่เกิน 10 นาที ครบเวลาแล้วไม่มีใครยกเลิก ระบบดังทั้งอาคารเอง
วสท. 021002-24 ข้อ 2.2.5(2) ก็จำกัดการหน่วงรวมทุกขั้นไม่เกิน 10 นาทีเช่นกัน และถ้าแบบกำหนดเป็น positive alarm sequence เจ้าหน้าที่ต้องรับทราบที่ตู้ภายใน 15 วินาที และตรวจสอบจน Reset ได้ภายใน 180 วินาที (รายละเอียด: หน่วงสัญญาณได้นานเท่าไร)
จุดที่ SOP ล้มบ่อยที่สุดคือตั้งเวลาหน่วงไว้ แต่ไม่มีคนอยู่หน้าตู้จริง คู่มือ Ajax ไม่ได้ระบุโหมดกลางวัน/กลางคืนที่สลับเวลาหน่วงตามตารางเวลาสำหรับงานเพลิงไหม้
อาคารที่ไม่มีคนประจำ 24 ชม. จึงควรตั้งหน่วงสั้นหรือไม่ตั้งเลย และใช้ Ignore fire delays ใน Fire scenario ให้จุดเสี่ยงสูงดังทันที
| ลักษณะอาคาร | ตั้งค่าที่แนะนำ |
|---|---|
| มีคนประจำตู้ 24 ชม. (โรงแรม โรงพยาบาล ห้าง) | หน่วงสองช่วง เช่น รับทราบ 1 นาที + ตรวจสอบ 3–5 นาที (ถ้าแบบอ้าง วสท. แบบ positive alarm sequence: รับทราบ ≤15 วินาที · ตรวจสอบ ≤180 วินาที) |
| มีคนเฉพาะเวลาทำการ (สำนักงาน โรงเรียน) | ไม่หน่วง หรือหน่วงสั้นมาก ลดเหตุหลอกด้วยหัวที่ถูกพื้นที่ |
| พื้นที่เก็บวัตถุไวไฟ บันไดหนีไฟ | ใช้ Ignore fire delays ให้ดังทันที |
| ส่งเหตุถึงศูนย์รับแจ้งภายนอก | ตกลงกับศูนย์ว่าช่วงหน่วงจะยังไม่ได้รับสัญญาณ |
เวลาหน่วงสองช่วงและ Zone test ต้องใช้เฟิร์มแวร์ OS Malevich 2.35 ขึ้นไป Coincidence detection และ Fire scenario ต้องใช้ 2.39 ขึ้นไป (อ้างอิงคู่มือ Ajax ณ ต.ค. 2026)
เช็กลิสต์ก่อนส่งมอบระบบ
สรุปสั้น: 9 ข้อ: วัดสัญญาณ · Room/Zone · แผนโซนตาม วสท. 3.2 · Coincidence ≤60 วินาที · หน่วงเมื่อมีคนจริง · รหัสรายคน · ทดสอบปลายทาง · ทดสอบเวลาตอบสนอง · SOP
- วัดสัญญาณทุกจุดด้วยแอป และตั้งเวลาตรวจจับอุปกรณ์หายต่ำกว่า 300 วินาที
- ทุกอุปกรณ์มี Room ที่คนนอกอ่านแล้วเดินไปถูก และ Fire zone ไม่เกินหนึ่งชั้น
- งานที่อ้าง วสท.: จำนวนและขนาด fire zone ผ่านข้อ 3.2 (30 ม. · 1,000/2,000 ตร.ม. · อาคาร >500 ตร.ม. และ >3 ชั้น อย่างน้อยชั้นละโซน) และไม่เกิน 40 โซนต่อ Hub
- แยกโซนบันไดหนีไฟ ครัว โกดัง · เปิด Coincidence เฉพาะโซนหัวควันที่มี 2 ตัวขึ้นไป และงานที่อ้าง วสท. ให้ปิดหรือตั้งช่วงรอไม่เกิน 60 วินาที
- ตั้งเวลาหน่วงเฉพาะเมื่อมีคนประจำตู้จริง
- แจกรหัสระดับ 2 รายคน และกำหนดผู้มีสิทธิ์กดอพยพ
- ทดสอบส่ง Fire / Fault ถึงปลายทางจริง และ Zone test ครบทุกโซน
- จับเวลาจากหัวทำงานจนตู้บันทึกเหตุทุกจุด ต้องไม่เกิน 10 วินาที (30 วินาทีถ้าเปิดการพิสูจน์) ตาม วสท. ข้อ 10.2.1(7) และบันทึกผล
- ติด SOP 3 ขั้นข้างตู้ ตรวจระบบทุก 3 เดือน ซ้อมอพยพปีละครั้ง
สรุป
สรุปสั้น: ศูนย์กลางเดียว · Fire zone คือหน่วยสั่งงาน · แบ่งโซนตาม วสท. ข้อ 3.2 · Coincidence ไม่เกิน 60 วินาที · ตั้งหน่วงเมื่อมีคนประจำตู้จริงเท่านั้น
Ajax EN54 มีศูนย์กลางเดียว อุปกรณ์ต่อเข้าตู้แบบดาว และใช้ Fire zone เป็นหน่วยสั่งงานทุกอย่าง การแบ่งโซนจึงต้องคิดทั้งจากผังอาคาร เกณฑ์ข้อ 3.2 ของ วสท. และวิธีที่อยากให้ระบบทำงาน
เวลาหน่วงช่วยลดการอพยพจากเหตุหลอกได้จริง แต่ใช้ได้เฉพาะเมื่อมีคนรับทราบและเดินไปตรวจได้จริง เริ่มออกแบบจาก SOP ของอาคาร แล้วตั้งระบบให้ตรงกับ SOP
รวมลิงก์ที่เกี่ยวข้อง
- AJAX EN54 Line — ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ไร้สายทั้งระบบ (หน้าสินค้า NVK)
- ระบบไร้สายกับ วสท. 021002-24: เข้าลักษณะ Addressable และการจัดโซนตามจุด
- EN 54 แต่ละพาร์ตคืออะไร (ใน NFPA 72 vs EN 54)
- หน่วงสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ได้นานเท่าไร? เพดานเวลาตาม NFPA 72 และ EN 54
- Hikvision LoRa Wireless Fire Alarm: ออกแบบและ SOP
- ออกแบบสัญญาณกันขโมยให้ยืนยันเหตุได้ก่อนส่งคนไป
- กฎหมายระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ในประเทศไทย
- Ajax — EN54 Fire Hub Jeweller user manual
- Ajax — Fire alarm scenarios for EN54 Line devices
- Ajax — How to configure coincidence detection
- Ajax — How to run zone test for EN54 devices
- Ajax Blog — EN54 Line adds new features for testing and alarm confirmation
- ปรึกษาการแบ่งโซนและออกแบบ SOP กับทีม NVK ทาง LINE @nvkinter



